Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 99

Devanagari script

पीताः श्यावाश्च दशनाः स्थूलादीर्घाद्विपंक्तयः । शुक्त्याकाराश्च विरला दुःखदौर्भाग्यकारणम्

Transliteration

pītāḥ śyāvāśca daśanāḥ sthūlādīrghādvipaṃktayaḥ | śuktyākārāśca viralā duḥkhadaurbhāgyakāraṇam

Translation

پیلے یا سیاہ رنگ کے، موٹے اور بہت لمبے، دوہری قطاروں میں ترتیب دیے گئے، سیپ کی شکل کے اور بکھرے ہوئے دانت دکھ اور بدقسمتی کا سبب کہے گئے ہیں۔

Word by Word

• पीताः: yellow
• पीताः: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पीत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), बहुवचनम्; विशेषणम्

• श्यावाः: dark/blackish
• श्यावाः: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: श्याव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), बहुवचनम्; विशेषणम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक-अव्ययम् (conjunction)

• दशनाः: teeth
• दशनाः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: दशन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), बहुवचनम्

• स्थूलात्: from (being) thick
• स्थूलात्: Hetu/Apādāna (Cause/Source)
• Type: Adjective
• Root: स्थूल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (5th/Ablative), एकवचनम्; हेतौ/विशेषणत्वेन (from being thick)

• दीर्घात्: from (being) long
• दीर्घात्: Hetu/Apādāna (Cause/Source)
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, पञ्चमी (5th), एकवचनम्; स्थूलात् इत्यस्य सह समुच्चयः

• द्वि-पंक्तयः: two rows (double row)
• द्वि-पंक्तयः: Karta (Subject complement)
• Type: Noun
• Root: द्वि (संख्या-प्रातिपदिक) + पंक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st), बहुवचनम्; द्विगु-समासः

• शुक्ति-आकाराः: shell-shaped
• शुक्ति-आकाराः: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शुक्ति (प्रातिपदिक) + आकार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (shell-shaped); विशेषणम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक-अव्ययम् (conjunction)

• विरलाः: sparse/irregular
• विरलाः: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: विरल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), बहुवचनम्; विशेषणम्

• दुःख-दौर्भाग्य-कारणम्: a cause of sorrow and misfortune
• दुःख-दौर्भाग्य-कारणम्: Karta (Predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: दुःख (प्रातिपदिक) + दौर्भाग्य (प्रातिपदिक) + कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचनम्; बहुपद-तत्पुरुषः (of misery and misfortune, cause)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda instructing Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avimukta (Kāśī)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Didactic contrast: the teacher enumerates inauspicious dental traits—yellow/dark, overlong, irregular, sparse—while listeners reflect soberly.

Characters & Entities

• Kāśī (context)
• Skanda (context)
• Agastya (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It uses traditional physiognomic symbolism to associate disorder and impurity with hardship and ill-luck.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named; the verse occurs within the Kāśīkhaṇḍa corpus linked to Kāśī’s sacred narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is an omen catalog.