Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 54

Devanagari script

कपिला कुटिला स्थूला विच्छिन्ना रोमराजिका । चौर वैधव्य दौर्भाग्यं विदध्यादिह योषिताम्

Transliteration

kapilā kuṭilā sthūlā vicchinnā romarājikā | caura vaidhavya daurbhāgyaṃ vidadhyādiha yoṣitām

Translation

اگر بالوں کی لکیر بھوری، ٹیڑھی، موٹی یا ٹوٹی ہوئی ہو تو یہ چوری، بیوگی اور بدقسمتی کی علامت سمجھی جاتی ہے۔

Word by Word

• कपिला: tawny, brownish
• कपिला: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कपिल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (fem. nom. sg.)

• कुटिला: crooked, curly
• कुटिला: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कुटिल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (fem. nom. sg.)

• स्थूला: thick, stout
• स्थूला: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्थूल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (fem. nom. sg.)

• विच्छिन्ना: broken, discontinuous
• विच्छिन्ना: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि- (उपसर्ग) + छिद् (धातु)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) (fem. nom. sg.), 'cut/broken'

• रोमराजिका: line/stripe of hair
• रोमराजिका: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रोम (प्रातिपदिक) + राजिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (रोम्णां राजिका/रेखा) (fem. nom. sg.)

• चौर: theft; thievery
• चौर: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चौर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; अत्र समासपूर्वपदवत् (caura-)

• वैधव्य: widowhood
• वैधव्य: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वैधव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र समासपूर्वपदवत् (vaidhavya-)

• दौर्भाग्यम्: misfortune
• दौर्भाग्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दुर्- (उपसर्ग/पूर्वपद) + भाग्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; कर्म (neut. acc. sg.)

• विदध्यात्: would cause
• विदध्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि- (उपसर्ग) + धा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; 'may cause/bring about'

• इह: here
• इह: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• योषिताम्: of women
• योषिताम्: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: योषित् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; 'of women'

Speaker

Skanda

Visual Art Cues

Scene: A cautionary vignette: a woman with a broken/crooked hair-parting, shadowed tones, and symbolic figures of ‘thief’ and ‘misfortune’ kept allegorical rather than literal, evoking warning and restraint.

Characters & Entities

• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It warns that inauspicious traits are traditionally read as indicators of suffering, urging discernment and dharmic caution.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The setting is Kāśī-khaṇḍa, but this verse does not directly praise a particular tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a prognostic description, not a ritual instruction.