Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 10

Devanagari script

स्त्रीणां पादतलं स्निग्धं मांसलं मृदुलं समम् । अस्वेदमुष्णमरुणं बहुभोगोचितं स्मृतम्

Transliteration

strīṇāṃ pādatalaṃ snigdhaṃ māṃsalaṃ mṛdulaṃ samam | asvedamuṣṇamaruṇaṃ bahubhogocitaṃ smṛtam

Translation

عورت کے پاؤں کا تلا تب مبارک کہا جاتا ہے جب وہ چمک دار، گوشت آلود، نرم اور ہموار ہو؛ زیادہ پسینے سے پاک، گرم اور سرخی مائل ہو—بھोग اور خوشحالی کے لائق سمجھا گیا ہے۔

Word by Word

• स्त्रीणाम्: of women
• स्त्रीणाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन (Plural)

• पाद-तलम्: sole of the foot
• पाद-तलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाद (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष (पादस्य तलम्)

• स्निग्धम्: smooth/oily
• स्निग्धम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्निग्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying pādatalaṃ)

• मांसलम्: fleshy
• मांसलम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मांसल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• मृदुलम्: soft
• मृदुलम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मृदुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• समम्: even/level
• समम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• अ-स्वेदम्: not sweaty
• अ-स्वेदम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वेद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; नञ्-समास (अस्वेद = without sweat) विशेषण

• उष्णम्: warm
• उष्णम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• अरुणम्: reddish
• अरुणम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अरुण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• बहु-भोग-उचितम्: fit for much enjoyment
• बहु-भोग-उचितम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक) + भोग (प्रातिपदिक) + उचित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (बहुभोगाय उचितम्) विशेषण

• स्मृतम्: is regarded (as)
• स्मृतम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘is considered/said’

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Close-up symbolic depiction of a woman’s auspicious foot-sole: glossy, soft, warm, slightly reddish; presented as a śāstra illustration with decorative borders and Kāśī motifs.

Characters & Entities

• Skanda
• Agastya
• Kāśī (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Auspiciousness is described through harmony and balance—softness, evenness, and warmth symbolize well-being and favorable destiny.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular tīrtha is named in this verse; it remains part of Kāśī-khaṇḍa instruction.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it provides criteria (lakṣaṇa) rather than a rite.