Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 47

Devanagari script

एतदक्षरमेनां च जपेद्व्याहृतिपूर्विकाम् । संध्ययोर्वेदविद्विप्रो वेदपुण्येन युज्यते

Transliteration

etadakṣaramenāṃ ca japedvyāhṛtipūrvikām | saṃdhyayorvedavidvipro vedapuṇyena yujyate

Translation

وید شناس برہمن کو چاہیے کہ ویاهرتیوں سے پہلے اس اکشر (اوم) اور اس (گایتری) کا جپ کرے۔ دونوں سندھیاؤں میں کرنے سے وہ وید سے پیدا ہونے والے پُنّیہ سے یُکت ہو جاتا ہے۔

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of ‘अक्षरम्’)

• अक्षरम्: syllable/imperishable (Oṃ)
• अक्षरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अक्षर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• एनाम्: her/this (Gāyatrī)
• एनाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक; एना-रूप)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (referring to ‘गायत्री/सावित्री’)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• जपेत्: should recite
• जपेत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• व्याहृति-पूर्विकाम्: preceded by the vyāhṛtis
• व्याहृति-पूर्विकाम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: व्याहृति (प्रातिपदिक) + पूर्विक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of ‘एनाम्’): ‘व्याहृतयः पूर्वं यस्याः’ (preceded by the vyāhṛtis)

• संध्ययोः: at the two sandhyās (dawn and dusk)
• संध्ययोः: Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संध्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), द्विवचन; कालाधिकरण (at the two twilights)

• वेदविद्: knower of the Veda
• वेदविद्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वेद (प्रातिपदिक) + विद् (कृदन्त/प्रातिपदिक: ‘knower’)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of ‘विप्रः’): ‘वेदं वेत्ति’

• विप्रः: a brāhmaṇa
• विप्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वेद-पुण्येन: by the merit of the Veda
• वेद-पुण्येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वेद (प्रातिपदिक) + पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• युज्यते: is endowed/connected
• युज्यते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: युज् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive): ‘is joined/endowed’

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa context, typically Skanda instructing Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Two-panel diptych: at sunrise and sunset, the same brāhmaṇa performs sandhyā by the river; vyāhṛtis appear as three glowing steps leading to Oṃ and then to the Gāyatrī mantra as a radiant garland.

Characters & Entities

• Oṃ
• Vyāhṛti
• Sandhyā
• Veda
• Gāyatrī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Regular sandhyā practice with the proper Vedic components is a direct means to accrue Veda-born merit and inner purification.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The teaching is embedded in the Kāśīkhaṇḍa’s Kāśī setting, underscoring Kāśī as a seat of Vedic dharma.

What ritualistic prescription is mentioned?

At both dawn and dusk (two sandhyās), recite Oṃ and Gāyatrī with the vyāhṛtis as the preface.