Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 48

Devanagari script

काचित्तां वीजयांचक्रे कदलीतालवृंतकैः । बिसिनीवलयैरन्या धन्यां तां पर्यभूषयत्

Transliteration

kācittāṃ vījayāṃcakre kadalītālavṛṃtakaiḥ | bisinīvalayairanyā dhanyāṃ tāṃ paryabhūṣayat

Translation

ایک نے کیلے اور تال کے ڈنڈوں سے اسے پنکھا جھلا؛ اور دوسری نے کنول کے ریشوں سے بنے کنگن پہنا کر اس بابرکت خاتون کو آراستہ کیا۔

Word by Word

• काचित्: a certain (woman)
• काचित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: का + चित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (Nominative); अनिश्चित-प्रयोग (a certain woman)

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन (Accusative)

• वीजयाम्: fanning (act)
• वीजयाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वीजया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; (fanning) — क्रियाविशेष-नाम

• चक्रे: did, performed
• चक्रे: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट् (Perfect); आत्मनेपद; प्रथम-पुरुष; एकवचन

• कदलीतालवृन्तकैः: with banana and palm stalks
• कदलीतालवृन्तकैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कदली + ताल + वृन्तक (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया-बहुवचन; समास: तत्पुरुष (कदली-तालयोः वृन्तकैः)

• बिसिनीवलयैः: with lotus-fibre bracelets
• बिसिनीवलयैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: बिसिनी + वलय (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया-बहुवचन; समास: तत्पुरुष (बिसिन्याः वलयैः)

• अन्या: another (woman)
• अन्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन

• धन्याम्: fortunate, blessed
• धन्याम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धन्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; (qualifying ताम्)

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन

• परि: around, fully (prefix)
• परि: Sambandha (Verb prefix/उपसर्ग)
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग)
• Form: उपसर्ग

• अभूषयत्: adorned
• अभूषयत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भूष् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect); परस्मैपद; प्रथम-पुरुष; एकवचन

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avimukta-Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: One attendant fans with banana and palm stalks; another slips lotus-fibre bracelets onto the lady’s wrists—cool, fragrant, and tenderly intimate.

Characters & Entities

• lotus (padma) materials (bisinī)
• banana (kadalī)
• palm (tāla)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Compassion is expressed through gentle, respectful actions that restore comfort and dignity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse sits within the Kāśī-khaṇḍa narrative, but does not specify a named tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal ritual is prescribed; the actions are soothing upacāras (fanning, adorning).