Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 30

यावंतो भास्वतः स्पर्शाद्भासंते सैकताः कणाः । तावंतो द्रुहिणा जग्मुर्नैत्येषा मणिकर्णिका

yāvaṃto bhāsvataḥ sparśādbhāsaṃte saikatāḥ kaṇāḥ | tāvaṃto druhiṇā jagmurnaityeṣā maṇikarṇikā

جتنے ریت کے ذرّے تاباں سورج کے لمس سے چمکتے ہیں، اتنی ہی بار دروہِنا (برہما) یہاں آئے؛ پھر بھی یہ مانیکرنیکا کبھی ‘نَیتی’—یعنی معمولی یا بے اثر—نہیں ہوتی۔

यावन्तःas many as
यावन्तः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयावत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; परिमाणवाचक-सम्बन्ध (correlative: ‘as many as’)
भास्वतःof the shining (sun)
भास्वतः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभास्वत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
स्पर्शात्from the touch
स्पर्शात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootस्पर्श (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन
भासन्तेshine
भासन्ते:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√भास् (धातु)
Formलट्, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
सैकताःsandy
सैकताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसैकत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (qualifying ‘kaṇāḥ’)
कणाःparticles/grains
कणाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तावन्तःso many
तावन्तः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतावत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तावत्-सम्बन्ध (correlative: ‘so many’)
द्रुहिणाby Druhiṇa (Brahmā)
द्रुहिणा:
Karana (Agent in passive/Instrumental)
TypeNoun
Rootद्रुहिण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ब्रह्मणः नाम (epithet of Brahmā)
जग्मुःwent
जग्मुः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
not
:
Sambandha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्ति-बोधक (quotative particle)
एषाthis
एषा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निर्देशक-सर्वनाम (demonstrative)
मणिकर्णिकाMaṇikarṇikā
मणिकर्णिका:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमणिकर्णिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa dialogue context)

Tirtha: Maṇikarṇikā

Type: ghat

Scene: Brahmā (Druhiṇa) repeatedly arriving at Maṇikarṇikā; sunlit sand-grains sparkle on the ghat; the place radiates undiminished sanctity despite countless divine visits.

M
Maṇikarṇikā
D
Druhiṇa (Brahmā)
S
Sūrya (implied)

FAQs

Even repeated divine visitation cannot diminish the tīrtha’s potency—Maṇikarṇikā is portrayed as inexhaustibly sacred.

Maṇikarṇikā in Kāśī.

No explicit rite; the verse emphasizes the tīrtha’s undiminishing greatness and continual draw for pilgrims (even Brahmā).