Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Purva Ardha›Adhyaya 34›Shloka 17
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 17

Devanagari script

शिखी मुंडी जटी वापि कौपीनी वा दिगंबरः । मुमुक्षुः को न सेवेत मुक्तिदां मणिकर्णिकाम्

Transliteration

śikhī muṃḍī jaṭī vāpi kaupīnī vā digaṃbaraḥ | mumukṣuḥ ko na seveta muktidāṃ maṇikarṇikām

Translation

چاہے کوئی شِکھا رکھے، سر منڈائے، جٹا دھارے، صرف کوپین پہنے یا دِگمبر ہو—مکش کا طالب کون ہے جو موکش دینے والی منیکرنیکا کا سہارا نہ لے؟

Word by Word
शिखीone with a topknot/crest
शिखी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशिखिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular
मुंडीshaven-headed one
मुंडी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुंडिन्/मुंडी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular
जटीmatted-haired ascetic
जटी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजटिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular
वाor
वा:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक-निपात (or) — Indeclinable disjunctive particle
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (also/even) — Indeclinable particle
कौपीनीone wearing a loincloth
कौपीनी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकौपीनिन्/कौपीनी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular
वाor
वा:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक-निपात — Indeclinable
दिगंबरःsky-clad (naked ascetic)
दिगंबरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदिगंबर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारयः (दिग् एव अम्बरम् यस्य/दिगम्बरः) — Masculine, Nominative, Singular
मुमुक्षुःone desiring liberation
मुमुक्षुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुच् (धातु) + मुमुक्षु (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कृदन्तः—उणादि/इच्छार्थक (मुमुक्षु=मोक्तुमिच्छन्) — Masculine, Nominative, Singular
कःwho
कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम — Masculine, Nominative, Singular (interrogative)
नnot
न:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (not) — Negative particle
सेवेतshould serve/resort to
सेवेत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसेव् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद — Optative, 3rd person, Singular, Atmanepada
मुक्ति-दाम्liberation-giving
मुक्ति-दाम्:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक) + दा (धातु) → द (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः उपपद-तत्पुरुषः (मुक्तिं ददाति इति) — Feminine, Accusative, Singular
मणिकर्णिकाम्Maṇikarṇikā (sacred place)
मणिकर्णिकाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमणिकर्णिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन — Feminine, Accusative, Singular
Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Maṇikarṇikā

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages

Visual Art Cues

Scene: A procession of diverse renunciant types—śikhī, muṇḍī, jaṭī, kaupīna-dhārī, digambara—standing at Maṇikarṇikā ghāṭ with funeral pyres and the Ganga, all gazing toward the mokṣa-giving tīrtha with equal reverence.

Characters & Entities
M
Maṇikarṇikā
M
Mokṣa
A
Ascetic marks (śikhā, muṇḍa, jaṭā, kaupīna, digaṃbara)

FAQs

External marks of renunciation differ, but the true mumukṣu is drawn to the liberating power of Kāśī’s Maṇikarṇikā.

Maṇikarṇikā tīrtha (Maṇikarṇikā-ghāṭa) in Kāśī (Vārāṇasī).

Not a specific rite—rather the exhortation to ‘sevate’ (resort to/serve) Maṇikarṇikā as a liberating sacred place.

←Previous Verse
Next Verse→