Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 81
Devanagari script
इति श्रुत्वाथ सा वाक्यं व्याघ्राघ्राता मृगी यथा । चकंपेऽतीव संभीता कदलीदलवन्मुहुः
Transliteration
iti śrutvātha sā vākyaṃ vyāghrāghrātā mṛgī yathā | cakaṃpe'tīva saṃbhītā kadalīdalavanmuhuḥ
Translation
یہ بات سن کر وہ عورت سخت خوف زدہ ہو گئی؛ جیسے شیر کی بو پا کر ہرنی کانپ اٹھتی ہے، ویسے ہی وہ بار بار کیلے کے پتے کی طرح لرزنے لگی۔
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha/Discourse marker
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive)
अथthen
अथ:
Discourse connector
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वाक्यम्the words/speech
वाक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
व्याघ्र-आघ्राताsniffed by a tiger
व्याघ्र-आघ्राता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootव्याघ्र (प्रातिपदिक) + आघ्रात (आ-घ्रा-धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; (व्याघ्रेण आघ्राता)
मृगीa doe
मृगी:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootमृगी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
यथाas
यथा:
Upamana-marker
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय (as/like)
चकम्पेtrembled
चकम्पे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकम्प् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
अतीवexceedingly
अतीव:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअतीव (अव्यय)
Formपरिमाणवाचक-अव्यय (intensifier)
संभीताterrified
संभीता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-भी (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (Past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
कदली-दल-वत्like a banana leaf
कदली-दल-वत्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकदली (प्रातिपदिक) + दल (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
Formउपमानवाचक-अव्यय (वत् = like)
मुहुःrepeatedly
मुहुः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formआवृत्तिवाचक-अव्यय (repeatedly/again and again)
Speaker
Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa context, typically Skanda addressing Agastya)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A woman trembles violently, eyes wide, body shaking like a banana leaf, evoking the doe-tiger simile; the environment feels perilous and close.
Characters & Entities
S
Suśīlā (implied)R
Rākṣasa (contextual)FAQs
It portrays the natural human response to terror, setting up the need for divine protection and dharmic intervention.
None named in this verse.
None.