Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 19

Devanagari script

तैर्जलैः स्नापयांचक्रे त्वत्स्पृष्टैरन्यदेहिभिः । तुषारैर्जाड्यविधुरैर्जंजपूकौघहारिभिः

Transliteration

tairjalaiḥ snāpayāṃcakre tvatspṛṣṭairanyadehibhiḥ | tuṣārairjāḍyavidhurairjaṃjapūkaughahāribhiḥ

Translation

اُنہی پانیوں سے اُس نے غسل کرایا—جو دوسرے جسم داروں کے لیے ناقابلِ لمس تھے؛ مگر تیرے لمس سے وہ ٹھنڈی شبنم کی مانند بن گئے، جو سستی دور کرے اور مچھروں کے غول بھگا دے۔

Word by Word

• तैः: with those
• तैः: Karana (Instrument/करणम्)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः (करण/सह), बहुवचनम्; सर्वनाम-विशेषणम् (with those)

• जलैः: with waters
• जलैः: Karana (Instrument/करणम्)
• Type: Noun
• Root: जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• स्नापयाम्: (he) caused to bathe
• स्नापयाम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु) + णिच् (causative)
• Form: लिट्-लकारः (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; णिजन्त-धातोः रूपम् (caused to bathe)

• चक्रे: did / performed
• चक्रे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• त्वत्स्पृष्टैः: touched by you
• त्वत्स्पृष्टैः: Karana (Instrument/करणम्)
• Type: Adjective
• Root: त्वद् (सर्वनाम) + स्पृष्ट (कृदन्त; √स्पृश्)
• Form: तत्पुरुष-समासः (त्वया स्पृष्टाः); पुं/नपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; भूतकृदन्तः (क्त)

• अन्यदेहिभिः: by other embodied beings
• अन्यदेहिभिः: Sahakari (Associate/सह)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक) + देहिन् (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समासः (अन्यः देही); पुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• तुषारैः: with dews / frost
• तुषारैः: Karana (Instrument/करणम्)
• Type: Noun
• Root: तुषार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• जाड्यविधुरैः: dispelling dullness
• जाड्यविधुरैः: Karana (Instrument/करणम्)
• Type: Adjective
• Root: जाड्य (प्रातिपदिक) + विधुर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (जाड्येन विधुराः = free from dullness); पुं/नपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• जंजपूकौघहारिभिः: removing swarms of leeches
• जंजपूकौघहारिभिः: Karana (Instrument/करणम्)
• Type: Adjective
• Root: जंजपूक (प्रातिपदिक) + ओघ (प्रातिपदिक) + हारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (जंजपूकानाम् ओघं हरन्ति ये); पुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra tīrtha-jala (Gaṅgā/Manikarnikā-associated sanctified waters, implied)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee performs abhiṣeka/snāpana with cool, dew-like sacred water that seems to shimmer; the atmosphere suggests the dispersal of lethargy and tiny swarming pests, symbolizing inner distractions fleeing.

Characters & Entities

• Śiva-liṅga
• Tīrtha-jala

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Contact with the divine transforms even the inaccessible into grace-filled purification—Śiva’s touch makes the waters liberating.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī’s sacred water-source used for liṅga-snapana, depicted as extraordinarily potent and protected.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snapana/abhiṣeka using the specially manifested tīrtha waters.