Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 130

Devanagari script

चतुर्वेदेश्वरश्चैष चतुर्वेदधरो विधिः । लभेद्यद्वीक्षणाद्विप्रो वेदाध्ययनजं फलम्

Transliteration

caturvedeśvaraścaiṣa caturvedadharo vidhiḥ | labhedyadvīkṣaṇādvipro vedādhyayanajaṃ phalam

Translation

یہی چار ویدوں کے پروردگار ہیں—چاروں ویدوں کے حامل ودھاتا برہما۔ محض ان کے درشن سے ہی ایک برہمن کو ویدوں کے مطالعے سے پیدا ہونے والا پھل حاصل ہو جاتا ہے۔

Word by Word

• चतुर्-वेद-ईश्वरः: lord of the four Vedas
• चतुर्-वेद-ईश्वरः: Karta/Predicate (विधेय)
• Type: Noun
• Root: चतुर् (संख्या-प्रातिपदिक) + वेद (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (चतुर्णां वेदानां ईश्वरः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Conjunction
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (and)

• एषः: this
• एषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• चतुर्-वेद-धरः: bearer of the four Vedas
• चतुर्-वेद-धरः: Predicate nominative (विधेय)
• Type: Noun
• Root: चतुर् (संख्या-प्रातिपदिक) + वेद (प्रातिपदिक) + धर (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (चतुर्णां वेदानां धरः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• विधिः: Brahmā (Vidhि)
• विधिः: Apposition (समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (ब्रह्मा/विधाता)

• लभेत्: would obtain
• लभेत्: Kriyā (Main verb)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• यत्: that which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक (that which)

• वीक्षणात्: from seeing
• वीक्षणात्: Hetu/Apādāna (Cause/Source)
• Type: Noun
• Root: वीक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; हेत्वर्थ (from/by the act of seeing)

• विप्रः: a brāhmaṇa
• विप्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वेद-अध्ययन-जम्: born of Vedic study
• वेद-अध्ययन-जम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: वेद (प्रातिपदिक) + अध्ययन (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (वेदाध्ययनात् जातम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (फलम्)

• फलम्: fruit/result
• फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Caturvedeśvara / Caturvedadhara (Brahmā-darśana)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A shrine-image of Brahmā, radiant and composed, bearing the four Vedas; a brāhmaṇa pilgrim stands with folded hands, receiving by mere sight the fruit of Vedic study.

Characters & Entities

• Brahmā (Vidhi)
• Four Vedas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In a supreme tīrtha, darśana (sacred seeing) can confer Vedic merit, showing grace as a complement to learning.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A Kāśī locale where Brahmā (Vidhi), ‘bearer of the four Vedas,’ is to be beheld; the verse emphasizes the darśana-phala within Kāśī’s sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

Darśana (vīkṣaṇa)—reverent beholding of Brahmā—is presented as the efficacious act yielding Vedic-study fruit.