Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 62

Devanagari script

छेदिताखिलपापौघा छद्मघ्नी छलहारिणी । छन्नत्रिविष्टप तला छोटिताशेषबंधना

Transliteration

cheditākhilapāpaughā chadmaghnī chalahāriṇī | channatriviṣṭapa talā choṭitāśeṣabaṃdhanā

Translation

وہ تمام گناہوں کے سیلاب کو کاٹ دیتی ہے؛ ریاکاری کو مٹا دیتی اور فریب کو دور کر دیتی ہے۔ وہ دیوی لوکوں کو ڈھانپ کر حفاظت کرتی ہے اور ہر بندھن کو بےباقی توڑ دیتی ہے۔

Word by Word

• छेदिता: cut off, destroyed
• छेदिता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: छिद् (धातु) + क्त (कृदन्त प्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle)

• अखिल: entire, all
• अखिल: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अखिल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग; समासपूर्वपदत्वात् अव्यक्त-विभक्ति (in compound)

• पाप: sin
• पाप: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; समासपूर्वपदत्वात् अव्यक्त-विभक्ति (in compound)

• ओघा: flood, mass
• ओघा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ओघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासोत्तरपद (head)

• छेदिताखिलपापौघा: she who has cut off the entire flood of sins
• छेदिताखिलपापौघा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: छेदिता + अखिल + पाप + ओघ (प्रातिपदिक-समूह)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (अखिलपापौघस्य छेदिता)

• छद्म: deceit, disguise
• छद्म: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: छद्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; समासपूर्वपदत्वात् अव्यक्त-विभक्ति (in compound)

• घ्नी: destroyer (female)
• घ्नी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हन् (धातु) + णिनि/इनी (कृदन्त; घ्नि-प्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; घ्नि-प्रत्ययान्त (killer/destroyer)

• छद्मघ्नी: destroyer of deceit
• छद्मघ्नी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: छद्म + घ्नी (समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (छद्मस्य घ्नी)

• छल: fraud, trickery
• छल: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: छल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; समासपूर्वपदत्वात् अव्यक्त-विभक्ति (in compound)

• हारिणी: remover, taker away
• हारिणी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हृ (धातु) + णिनि (कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; णिनि-प्रत्ययान्त (one who removes/takes away)

• छलहारिणी: remover of fraud
• छलहारिणी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: छल + हारिणी (समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (छलस्य हारिणी)

• छन्न: covered, concealed
• छन्न: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: छद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; समासपूर्वपदत्वात् अव्यक्त-विभक्ति; क्त-प्रत्ययान्त (covered)

• त्रिविष्टप: heaven (svarga)
• त्रिविष्टप: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्रिविष्टप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; समासपूर्वपदत्वात् अव्यक्त-विभक्ति (in compound)

• तला: surface, plane, ground
• तला: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासोत्तरपद (head)

• छन्नत्रिविष्टपतला: she whose plane is covered with heaven (i.e., heaven-covering)
• छन्नत्रिविष्टपतला: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: छन्न + त्रिविष्टप + तल (समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (त्रिविष्टपस्य तलम्; तच्च छन्नम्)

• छोटिता: loosened, broken
• छोटिता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: छुट्/छोट् (धातु; causative sense) + क्त (कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (broken/loosened)

• अशेष: without remainder, all
• अशेष: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अशेष (प्रातिपदिक)
• Form: समासपूर्वपदत्वात् अव्यक्त-विभक्ति (in compound)

• बंधन: bond, bondage
• बंधन: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बंधन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; समासोत्तरपदत्वात् प्रातिपदिक-आधार; स्त्रीलिङ्ग-प्रथमा-एकवचन रूपेण (बंधन + आ)

• छोटिताशेषबंधना: she who has loosened all bonds
• छोटिताशेषबंधना: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: छोटिता + अशेष + बंधन (समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (अशेषबंधनस्य छोटिता)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaṅgā in Kāśī (Jāhnavī-tīra)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and ṛṣis (Naimiṣāraṇya frame, typical)

Visual Art Cues

Scene: Personified Gaṅgā as a radiant goddess on a riverbank at Kāśī, cutting through dark clouds of sin and snapping chains of bondage; devas above sheltered as if by her protective veil.

Characters & Entities

• Devī (Śakti)
• Triviṣṭapa (heaven)
• Kāśī (contextual)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine grace is ethical and liberating: the Goddess destroys deceit and hypocrisy, removes sin, and breaks the chains binding the soul.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the implied sacred context of the hymn within the Kāśīkhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite; the verse implies devotional praise as a means for pāpa-kṣaya and bandha-vimocana (release from bondage).