Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 160

Devanagari script

श्मशानशोधनी शांता शश्वच्छतधृतिष्टुता । शालिनी शालिशोभाढ्या शिखिवाहनगर्भभृत्

Transliteration

śmaśānaśodhanī śāṃtā śaśvacchatadhṛtiṣṭutā | śālinī śāliśobhāḍhyā śikhivāhanagarbhabhṛt

Translation

وہ شمشان شودھنی ہے—شمشان کو پاک کرنے والی؛ وہ شانتہ—سکون کی مورت۔ بے شمار زمانوں تک ثابت قدمی کی بنا پر ستوت؛ وہ شالنی—مہربان، شالی شوبھا سے مالا مال؛ اور وہ شِکھی واہن (سکند) کو اپنے گربھ میں دھارنے والی ہے۔

Word by Word

• श्मशानशोधनी: purifier of the cremation-ground
• श्मशानशोधनी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: श्मशान + शोधन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—श्मशानस्य शोधनी इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• शांता: peaceful
• शांता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शान्त (कृदन्त; √शम् धातु)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (pacified)

• शश्वत्: always
• शश्वत्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: शश्वत् (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb: always)

• शत: hundred
• शत: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/विशेषणरूपे, अव्ययवत् समासपूर्वपद; संख्या-विशेषण (hundred)

• धृति: steadfastness; fortitude
• धृति: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: धृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (समासे सम्बन्धार्थ)

• स्तुता: praised
• स्तुता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्तुत (कृदन्त; √स्तु धातु)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (praised)

• शालिनी: graceful; possessing good qualities
• शालिनी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शालिन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘शालिन्’ (possessing) इन्-प्रत्ययान्त

• शालिशोभाढ्या: rich in the beauty of rice/crops
• शालिशोभाढ्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शालि + शोभा + आढ्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—शालि-शोभया आढ्या इति तृतीया-तत्पुरुषः

• शिखिवाहनगर्भभृत्: bearing the embryo of the one whose vehicle is the peacock (Kārttikeya)
• शिखिवाहनगर्भभृत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शिखि + वाहन + गर्भ + भृत् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—शिखि-वाहनस्य गर्भं बिभर्ति इति षष्ठी-तत्पुरुषः (उपपद-समास)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī śmaśāna-tīrtha by Gaṅgā (Maṇikarṇikā/nearby cremation ghāṭa implied)

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: Night at a Kāśī cremation ghat: funeral pyres in the distance, yet Gaṅgā Devī radiates calm, washing the shore clean; a subtle inner-vision shows Skanda (peacock-mounted) as a luminous presence within her, symbolizing protective potency amid death.

Characters & Entities

• Kāśī (Varanasi)
• Śmaśāna (cremation ground)
• Skanda (Kārttikeya, peacock-mounted)
• Devī (Mother of Skanda)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the liminal space of death becomes purified by the Divine; serenity and steadfastness are marks of liberating power.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is famed for its śmaśānas (cremation grounds) and mokṣa-tradition; this verse harmonizes with that sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit prescription; the verse implies reverent remembrance of the Goddess in all places, including śmaśāna, as a purifier.