Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 13

Devanagari script

कथनीयं न चान्यस्य कस्यचित्केनचित्क्वचित् । इदं रहस्यं परमं महापातकनाशनम्

Transliteration

kathanīyaṃ na cānyasya kasyacitkenacitkvacit | idaṃ rahasyaṃ paramaṃ mahāpātakanāśanam

Translation

اسے ہر کسی کو، کوئی بھی، کہیں بھی، کبھی بھی نہ بتائے۔ یہ اعلیٰ ترین راز ہے جو بڑے بڑے گناہوں کو مٹا دینے والا ہے۔

Word by Word

• कथनीयम्: to be told/should be spoken
• कथनीयम्: विधेय (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: कथ् (धातु) + अनीय (कृत् प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; अनीय-प्रत्ययान्त कृत्य (gerundive: ‘to be told’)

• न: not
• न: निषेध (Negator)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्ययम् (negation)

• च: and
• च: समुच्चय (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्ययम् (conjunction)

• अन्यस्य: of another
• अन्यस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; ‘of another (person)’

• कस्यचित्: of anyone
• कस्यचित्: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: किम् (प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; अनिश्चित-प्रश्नवाचक (indefinite: ‘of someone’)

• केनचित्: by anyone
• केनचित्: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: किम् (प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; अनिश्चित (indefinite: ‘by someone’)

• क्वचित्: anywhere
• क्वचित्: अधिकरण (Adverbial locus)
• Type: Indeclinable
• Root: क्व (अव्यय-प्रातिपदिक) + चित्
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (adverb of place: ‘anywhere’)

• इदम्: this
• इदम्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• रहस्यम्: secret (teaching)
• रहस्यम्: कर्ता (Subject complement)
• Type: Noun
• Root: रहस्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• परमम्: supreme
• परमम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषणम् (qualifying रहस्यम्)

• महापातकनाशनम्: destroyer of great sins
• महापातकनाशनम्: विधेय (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: महापातक-नाशन (प्रातिपदिक; महा + पातक + नाशन)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; तत्पुरुषः (महापातकस्य नाशनम्)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaṅgā-rahasya (within Kāśī)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Primary listener in the frame (sages) and, by extension, the qualified devotee

Visual Art Cues

Scene: A teacher-sage in a secluded corner of a Kāśī ghat courtyard, gesturing ‘silence’ while handing a palm-leaf manuscript to a humble disciple; the Gaṅgā flows behind, emphasizing sacred confidentiality.

Characters & Entities

• Mahāpātaka (great sins)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Powerful spiritual methods require discretion and proper qualification; their aim is profound purification.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse supports the Gaṅgā-related ‘secret’ within Kāśī-khaṇḍa, without naming a separate tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Instruction on secrecy: do not transmit the rahasya indiscriminately; it is reserved for qualified seekers.