Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 120

Devanagari script

विद्याधरी विशोका च वयोवृंदनिषेविता । बहूदका बलवती व्योमस्था विबुधप्रिया

Transliteration

vidyādharī viśokā ca vayovṛṃdaniṣevitā | bahūdakā balavatī vyomasthā vibudhapriyā

Translation

وہ ودیادھری ہے، وِشوکا—غم کو دور کرنے والی۔ یُگوں اور نسلوں کے ہجوم کی خدمت سے معزز، حیات بخش پانیوں سے بھرپور، قوت والی، آسمان میں مقیم، اور دیوتاؤں کی محبوب ہے۔

Word by Word

• विद्याधरी: she who bears/possesses the Vidyādharas (or: a female Vidyādhara)
• विद्याधरी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विद्याधर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—विद्याधराणां (षष्ठी) धारी इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• विशोका: sorrowless
• विशोका: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि-शोक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; निःशोका (free from sorrow)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• वयोवृंदनिषेविता: served/attended by groups of the aged
• वयोवृंदनिषेविता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वयस् + वृन्द + नि-सेवित (कृदन्त; √सेव् धातु)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (क्त) ‘सेवित’; समासः—वयः-वृन्देन निषेविता इति तृतीया-तत्पुरुषः

• बहूदका: having much water; water-abundant
• बहूदका: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: बहु + उदक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—बहु उदकं यस्याः/यत्र सा (बह्वुदका) कर्मधारयः

• बलवती: strong
• बलवती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: बलवत् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त (possessed of strength)

• व्योमस्था: dwelling in the sky
• व्योमस्था: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: व्योमन् + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—व्योमनि स्था इति सप्तमी-तत्पुरुषः

• विबुधप्रिया: beloved of the gods
• विबुधप्रिया: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विबुध + प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—विबुधानां प्रिया इति षष्ठी-तत्पुरुषः

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaṅgā in Kāśī

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: Gaṅgā as a radiant Devī above the river, attended by devas; below, Kāśī ghāṭas with pilgrims offering lamps; the river shown as abundant, powerful, and sorrow-removing.

Characters & Entities

• Kāśī (Varanasi)
• Devas (Vibudhas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Knowledge and devotion remove grief; divine power sustains both inner clarity and outer well-being.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader Kāśī-māhātmya frame is primary; the ‘abundant waters’ language resonates with Kāśī’s tīrthas and ghāṭas.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite; implied are learning/recitation (vidyā) and worship praised by devas.