Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 42

मध्येऽथ दंडकारण्यं क्षुत्क्षामः संगवर्जितः । व्याघ्रेण घातितस्तत्र नरमांसप्रियेण सः

madhye'tha daṃḍakāraṇyaṃ kṣutkṣāmaḥ saṃgavarjitaḥ | vyāghreṇa ghātitastatra naramāṃsapriyeṇa saḥ

راستے میں دندک جنگل کے بیچ، بھوک سے نڈھال اور بےسہارا، وہیں ایک ایسے شیر کے ہاتھوں مارا گیا جو انسانی گوشت کا شوقین تھا۔

मध्येin the midst
मध्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रमार्थक (then)
दण्डकारण्यम्the Daṇḍaka forest
दण्डकारण्यम्:
Karma (Object/goal as object/कर्म)
TypeNoun
Rootदण्डक + अरण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—दण्डकानाम् अरण्यम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
क्षुत्क्षामःemaciated from hunger
क्षुत्क्षामः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्षुत् + क्षाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—क्षुत् (भूख) + क्षामः (क्षीणः) (कर्मधारय)
संगवर्जितःdevoid of companionship
संगवर्जितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसङ्ग + वर्जित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—सङ्गेन विवर्जितः (तृतीया-तत्पुरुष)
व्याघ्रेणby a tiger
व्याघ्रेण:
Karana (Agent-instrument in passive/करण)
TypeNoun
Rootव्याघ्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
घातितःwas killed
घातितः:
Kriya (Predicate in passive/क्रिया)
TypeAdjective
Rootहन् (धातु) + घातित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (causative passive participle: घातित), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (there)
नरमांसप्रियेणfond of human flesh
नरमांसप्रियेण:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनर + मांस + प्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः—नरमांसस्य प्रियः (षष्ठी-तत्पुरुष)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

Maheśvara (Śiva) (continuing narration)

Tirtha: Daṇḍakāraṇya

Type: kshetra

Listener: Viṣṇu

Scene: In dense forest, a starving lone man is attacked by a fierce tiger; dramatic chiaroscuro, motion and terror, emphasizing the suddenness of death in wilderness.

D
Daṇḍakāraṇya
T
tiger (vyāghra)
V
Vāhīka (implied)

FAQs

Isolation, hunger, and violent death are portrayed as the grim fruit of a life unmoored from dharma and daily sacred discipline.

Daṇḍakāraṇya is the named locale; it is not praised here as a tīrtha but used as the setting for karmic consequence.

None; the verse narrates the circumstance of death.