Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 56

गंगाभक्तिमतामर्थे महेंद्रादि पुरेषु च । हर्म्याणि रम्यभोगानि निर्मितानि स्वयंभुवा

gaṃgābhaktimatāmarthe maheṃdrādi pureṣu ca | harmyāṇi ramyabhogāni nirmitāni svayaṃbhuvā

گنگا کے بھکتوں کی خاطر، مہندر وغیرہ دیوتاؤں کے شہروں میں، سویمبھُو (برہما) نے خود ہی شاندار محل اور دلکش بھوگ وِلّاس بنا رکھے ہیں۔

गङ्गाभक्तिमताम्of those devoted to the Ganga
गङ्गाभक्तिमताम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक) + भक्तिमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (गङ्गायां भक्तिः येषाम्)
अर्थेfor the sake (of)
अर्थे:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; प्रयोजनार्थे सप्तमी (for the sake of)
महेन्द्रादिbeginning with Mahendra (Indra)
महेन्द्रादि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहेन्द्र (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-एकवचन (अव्ययवत्); समासः—तत्पुरुषः (महेन्द्रः आदिः यस्य)
पुरेषुin the cities
पुरेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; अधिकरण
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
हर्म्याणिpalaces/mansions
हर्म्याणि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहर्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
रम्यभोगानिhaving delightful enjoyments
रम्यभोगानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootरम्य (प्रातिपदिक) + भोग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—कर्मधारयः (रम्याः भोगाः येषु)
निर्मितानिbuilt/created
निर्मितानि:
Kriya (Predicate/क्रिया-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्मित (कृदन्त; √मा (धातु) उपसर्ग-निर्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) — ‘constructed’
स्वयम्भुवाby Svayambhu (Brahma)
स्वयम्भुवा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootस्वयम्भू (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; करण/कर्तृ-निर्देश (by Svayambhū = Brahmā)

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha: Gaṅgā

Type: river

Scene: A visionary panorama of Indra’s city: jeweled palaces, gardens, apsarases, and divine music; a Gaṅgā-bhakta is welcomed into a radiant mansion said to be fashioned by Brahmā, with Gaṅgā’s emblem (water-pot/lotus) marking the devotee’s identity.

G
Gaṅgā
M
Mahendra (Indra)
S
Svayambhū (Brahmā)

FAQs

Gaṅgā-bhakti is honored across the cosmos; devotees are promised exalted posthumous rewards in divine realms.

Gaṅgā, whose devotees are celebrated even in the celestial cities associated with Indra and other gods.

No single rite is specified; the verse emphasizes sustained devotion (bhakti) to Gaṅgā as the qualifying practice.