Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 130

Devanagari script

योसौ विश्वेश्वरो देवः काशीपुर्यामुमे स्थितः । लिंगरूपधरः साक्षान्मम श्रेयास्पदं हि तत्

Transliteration

yosau viśveśvaro devaḥ kāśīpuryāmume sthitaḥ | liṃgarūpadharaḥ sākṣānmama śreyāspadaṃ hi tat

Translation

اے اُما! وہی وِشوَیشور دیو جو کاشی پوری میں وِراجمان ہے، لِنگ روپ دھار کر ساکشات پرگٹ ہے—وہی میرا شریہ کا آسن، میری اعلیٰ بھلائی کا سرچشمہ ہے۔

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; सम्बन्ध-सूचक सर्वनाम — Relative pronoun, nominative singular

• असौ: that (one)
• असौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; निर्देश-सर्वनाम — Demonstrative pronoun, nominative singular (‘that (yonder)’)

• विश्वेश्वरः: Lord of the universe
• विश्वेश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विश्व-ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विश्वस्य ईश्वरः) — Nominative singular

• देवः: the god
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; apposition to ‘विश्वेश्वरः’ — Nominative singular

• काशीपुर्याम्: in Kāśī-city
• काशीपुर्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काशी-पुरि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी एकवचन; तत्पुरुषः (काश्यां पुरि) — Locative singular (in the city of Kāśī)

• उमे: O Umā
• उमे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: उमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन एकवचन; vocative — Addressing Umā

• स्थितः: abides
• स्थितः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग प्रथमा एकवचन; ‘स्थित’ = ‘standing/abiding’

• लिङ्गरूपधरः: bearer of the liṅga-form
• लिङ्गरूपधरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग-रूप-धर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; तत्पुरुषः (लिङ्गस्य रूपम्) + उपपद-तत्पुरुषः (रूपं धरति) — Nominative singular

• साक्षात्: directly, manifestly
• साक्षात्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: साक्षात् (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण (adverb): ‘directly/manifestly’

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी एकवचन; सर्वनाम — Genitive singular (of me/my)

• श्रेयःपदम्: abode/seat of welfare (highest good)
• श्रेयःपदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्रेयस्-पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (श्रेयसः पदम् = कल्याणस्य स्थानम्); अत्र प्रथमा एकवचन (predicate nominative)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अवधारण/हेतु (indeed/for)

• तत्: that
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; निर्देश-सर्वनाम — Nominative singular (‘that’)

Speaker

Śiva (deduced from vocative “Ume” and content)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viśveśvara (Viśvanātha) at Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Umā (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Śiva speaks to Umā, indicating Viśveśvara in Kāśī—radiant liṅga at the sanctum’s heart; the city’s sacred skyline and Gaṅgā presence frame the declaration that this liṅga is the supreme seat of welfare.

Characters & Entities

• Viśveśvara
• Kāśī
• Umā
• Liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī is proclaimed as Śiva’s own supreme abode of spiritual welfare, centered on Viśveśvara in liṅga-form.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Viśveśvara in Kāśī (the central Śaiva shrine of Vārāṇasī).

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is prescribed here; the verse emphasizes darśana and the theological status of Viśveśvara’s liṅga in Kāśī.