Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 1

अगस्तिरुवाच । प्रसन्नोसि यदि स्कंद मयि प्रीतिरनुत्तमा । तत्समाचक्ष्व भगवंश्चिरं यन्मे हृदिस्थितम्

agastiruvāca | prasannosi yadi skaṃda mayi prītiranuttamā | tatsamācakṣva bhagavaṃściraṃ yanme hṛdisthitam

اگستیہ نے کہا: اے اسکند، اگر تم مجھ پر راضی ہو اور میری طرف تمہاری محبت بے مثال ہے، تو اے بھگوان، وہ بات مجھے بتاؤ جو مدت سے میرے دل میں ٹھہری ہوئی ہے۔

अगस्तिःAgastya
अगस्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअगस्ति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुष, एकवचन
प्रसन्नःpleased
प्रसन्नः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रसन्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
असिyou are
असि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपदम्, मध्यम-पुरुष, एकवचन
यदिif
यदि:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तसूचक-अव्यय (conditional: if)
स्कन्दO Skanda
स्कन्द:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootस्कन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
मयिin me / toward me
मयि:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
प्रीतिःaffection
प्रीतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रीति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अनुत्तमाunsurpassed
अनुत्तमा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (agreeing with प्रीतिः)
तत्then/therefore
तत्:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययप्रयोगः (then/therefore; pronominal adverbial use)
समाचक्ष्वtell, explain
समाचक्ष्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + चक्ष् (धातु)
Formलोट् (Imperative), आत्मनेपदम्, मध्यम-पुरुष, एकवचन
भगवन्O Lord
भगवन्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
चिरम्for a long time
चिरम्:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootचिर (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण अव्ययीभूतम् (adverbial accusative: for long)
यत्that which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम
मेmy
मे:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
हृदिin (the) heart
हृदि:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहृद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
स्थितम्situated, abiding
स्थितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (agreeing with यत्)

Agastya

Listener: Skanda

Scene: Sage Agastya, seated with matted locks and waterpot, addresses six-faced Skanda with folded hands; the setting suggests an āśrama near sacred Kāśī, with attentive sages around, signaling the start of a new teaching cycle.

A
Agastya
S
Skanda

FAQs

It models the Purāṇic method of transmission: sincere inquiry by a sage and compassionate instruction by the divine teacher.

Not directly in this verse; it serves as a transition into further Kāśī/Avimukta-related teaching.

None; it is a dialogic invocation requesting exposition.