Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 9

Devanagari script

तुष्टाव गिरिजासूनुं सूक्तैः श्रुतिसमुद्भवैः । तथा स्वकृतया स्तुत्या प्रबद्ध करसंपुटः

Transliteration

tuṣṭāva girijāsūnuṃ sūktaiḥ śrutisamudbhavaiḥ | tathā svakṛtayā stutyā prabaddha karasaṃpuṭaḥ

Translation

پھر اس نے گِرجا کے فرزند (سکندا) کی ستوتی ویدوں سے اُپجے سُکتوں کے ذریعے کی؛ اور اپنی خود ساختہ مدح کے ساتھ بھی، ہاتھ جوڑ کر عقیدت میں بندھا ہوا، حمد بیان کرتا رہا۔

Word by Word

• तुष्टाव: praised
• तुष्टाव: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्तु (धातु)
• Form: लिट्-लकार; प्रथमपुरुष; एकवचन (Perfect, 3rd sg) परस्मैपद

• गिरिजा: of Girijā (Pārvatī)
• गिरिजा: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गिरिजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; षष्ठी-एकवचन (समासाङ्ग)

• सूनुम्: son
• सूनुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सूनु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गिरिजासूनुम् = गिरिजायाः सूनुम्)

• सूक्तैः: with hymns
• सूक्तैः: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सूक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया-बहुवचन (Instrumental plural)

• श्रुति: of the Vedas (śruti)
• श्रुति: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: श्रुति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; षष्ठी-बहुवचन (समासाङ्ग)

• समुद्भवैः: arisen from the Vedas
• समुद्भवैः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + उद् + भू (धातु) → समुद्भव (प्रातिपदिक/कृदन्त-भाव)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया-बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (श्रुतिसमुद्भव = श्रुतेः समुद्भवः)

• तथा: likewise
• तथा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: likewise)

• स्व: own
• स्व: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; तृतीया-एकवचन (समासाङ्ग)

• कृतया: made by himself
• कृतया: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त, क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; तृतीया-एकवचन; कर्मधारयः (स्वकृतया = स्वया कृतया)

• स्तुत्या: with praise
• स्तुत्या: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्तुति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; तृतीया-एकवचन (Instrumental singular)

• प्रबद्धः: joined, clasped
• प्रबद्धः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र + बन्ध् (धातु) → प्रबद्ध (कृदन्त, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त

• कर: of hands
• कर: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी-द्विवचन (समासाङ्ग)

• संपुटः: folded hands (hand-cup)
• संपुटः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संपुट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (करसंपुटः = करयोः संपुटः)

Speaker

Vyāsa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Lohita-giri darśana precinct (implied)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Agastya stands (or kneels) with hands cupped together in añjali, eyes lowered in devotion, chanting Veda-born hymns to Skanda; the air seems to vibrate with sacred sound, while the deity listens with calm grace.

Characters & Entities

• Skanda
• Girijā (Pārvatī)
• Agastya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion is expressed through stuti: honoring the deity with both scriptural (śruti) hymns and heartfelt personal praise.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Skandavana is the implied sacred setting where the stuti and worship occur.

What ritualistic prescription is mentioned?

Añjali (joined hands) and stotra/stuti (hymnic praise) are described as acts of worship.