Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 48

Devanagari script

तव तत्र तु यत्कुंडमगस्तीश्वरसन्निधौ । तत्र स्नात्वा च पीत्वा च कृतसर्वोदकक्रियः

Transliteration

tava tatra tu yatkuṃḍamagastīśvarasannidhau | tatra snātvā ca pītvā ca kṛtasarvodakakriyaḥ

Translation

اور وہاں اگستیہیشور کے قرب میں تمہارا جو کنڈ ہے—اس میں اشنان کر کے اور اس کا جل پی کر انسان گویا تمام آبی رسومات پوری کر لیتا ہے۔

Word by Word

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha/Particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात

• यत्: which
• यत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (relative)

• कुण्डम्: pond/pool
• कुण्डम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अगस्तीश्वरसन्निधौ: near Agastīśvara
• अगस्तीश्वरसन्निधौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अगस्तीश्वर (प्रातिपदिक; अगस्ति + ईश्वर) + सन्निधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (अगस्तीश्वरस्य सन्निधौ)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala-kriya (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया

• च: and
• च: Sambandha/Conjunction (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• पीत्वा: having drunk
• पीत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: पा (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया

• च: and
• च: Sambandha/Conjunction (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• कृतसर्वोदकक्रियः: having performed all water-rites
• कृतसर्वोदकक्रियः: Karta (Subject-Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृ धातु; क्त) + सर्व (प्रातिपदिक) + उदक (प्रातिपदिक) + क्रिया (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (सर्वाः उदकक्रियाः कृताः यस्य)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Agastīśvara-sannidhi Kuṇḍa (name not specified in verse)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Agastya

Visual Art Cues

Scene: A serene stone-lined kuṇḍa beside the Agastīśvara shrine; a pilgrim bathes and then sips the water with cupped hands; subtle aura indicates completion of many rites.

Characters & Entities

• Agastīśvara
• Kuṇḍa
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī’s tīrthas are portrayed as spiritually complete—one act there can equal the merit of many ritual water-ceremonies elsewhere.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A kuṇḍa (sacred pond) near Agastīśvara in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (bathing) and pāna (drinking) of the tīrtha-water, conferring the fruit of ‘all water-rites’ (sarvodaka-kriyā).