Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 42

एतानि यानि प्रोक्तानि काशीप्राप्तिकराणि च । प्राप्य काशीं भवेन्मुक्तो जंतुर्नान्यत्रकुत्रचित्

etāni yāni proktāni kāśīprāptikarāṇi ca | prāpya kāśīṃ bhavenmukto jaṃturnānyatrakutracit

یہ وہ سب طریقے ہیں جنہیں کاشی تک پہنچانے والا کہا گیا ہے؛ کاشی کو پا کر جاندار آزاد ہو جاتا ہے، اور کہیں بھی، کسی مقام پر، ایسا نہیں ہوتا۔

एतानिthese
एतानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; सर्वनाम
यानिwhich
यानि:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; सम्बन्धबोधक सर्वनाम
प्रोक्तानिsaid, declared
प्रोक्तानि:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; विशेषणम् (एतानि/यानि)
काशीप्राप्तिकराणिcausing attainment of Kāśī
काशीप्राप्तिकराणि:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकाशी (प्रातिपदिक) + प्राप्ति (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (काश्याः प्राप्तेः कराणि = काशीप्राप्तिं कुर्वन्ति) विशेषणम्
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
प्राप्यhaving attained
प्राप्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootप्र + आप् (धातु) → प्राप्य (कृदन्त)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; पूर्वक्रिया (having attained)
काशीम्Kāśī
काशीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
भवेत्would become
भवेत्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
मुक्तःliberated
मुक्तः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुक्त (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषणम् (जन्तुः)
जन्तुःa creature, being
जन्तुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजन्तु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेधार्थक (not)
अन्यत्रelsewhere
अन्यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (elsewhere)
कुत्रचित्anywhere (at all)
कुत्रचित्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootकुत्रचित् (अव्यय)
Formअव्यय; अनिश्चित-देशवाचक (anywhere at all)

Skanda

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: Pilgrims approaching Kāśī’s skyline; as they cross an unseen threshold, a subtle liberation motif—chains falling, light rising—signifying ‘prāpya kāśīm bhavenmuktaḥ’.

K
Kāśī
M
Mukti

FAQs

Kāśī is presented as uniquely liberation-bestowing; reaching it consummates the quest for mokṣa.

Kāśī (Vārāṇasī), the paramount mokṣa-kṣetra in the Kāśīkhaṇḍa.

The emphasis is on ‘prāpti’—attaining/reaching Kāśī—rather than a specific rite; earlier-mentioned practices are framed as means to reach Kāśī.