Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 63

Devanagari script

अयोध्यायामथावंत्यां मथुरायामथापि वा । द्वारवत्यां च कांच्यां वा मायापुर्यामथो नृप

Transliteration

ayodhyāyāmathāvaṃtyāṃ mathurāyāmathāpi vā | dvāravatyāṃ ca kāṃcyāṃ vā māyāpuryāmatho nṛpa

Translation

اے بادشاہ! خواہ ایودھیا میں، یا اَوَنتی میں، یا متھرا میں؛ یا دواروتی میں، یا کانچی میں، یا مایاپوری میں—

Word by Word

• अयोध्यायाम्: in Ayodhyā
• अयोध्यायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अयोध्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• अथ: then/also
• अथ: Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तर/प्रस्ताव-अव्यय (particle: then/now)

• अवन्त्याम्: in Avantī
• अवन्त्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अवन्ती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• मथुरायाम्: in Mathurā
• मथुरायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मथुरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• अथ: then/also
• अथ: Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तर/प्रस्ताव-अव्यय (particle)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/सम्भावना-अव्यय (also/even)

• वा: or
• वा: Sambandha (Alternative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्प-अव्यय (disjunctive: or)

• द्वारवत्याम्: in Dvāravatī
• द्वारवत्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वारवती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (and)

• काञ्च्याम्: in Kāñcī
• काञ्च्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काञ्ची (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• वा: or
• वा: Sambandha (Alternative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्प-अव्यय (or)

• मायापुर्याम्: in Māyāpurī
• मायापुर्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मायापुरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• अथो: and then/now
• अथो: Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अथ + उ (निपात), प्रस्ताव-अव्यय (then/now indeed)

• नृप: O king
• नृप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa dialogue style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sapta-purī cluster (partial list here)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: राजा

Visual Art Cues

Scene: मानचित्र-सा दृश्य—छः पुरियों के प्रतीक: अयोध्या में राम-मंदिर, अवन्ती में महाकाल, मथुरा में कृष्ण-लीला, द्वारवती में समुद्र-तट, कांची में देवी/विष्णु, मायापुरी में गंगा-प्रवाह; राजा को उपदेश देता वक्ता।

Characters & Entities

• Ayodhyā
• Avantī (Ujjain)
• Mathurā
• Dvāravatī (Dvārakā)
• Kāñcī
• Māyāpurī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma honors sacred geography: multiple holy cities are recognized as spiritually potent within the pilgrimage worldview.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ayodhyā, Avantī (Ujjain), Mathurā, Dvārakā, Kāñcī, and Māyāpurī are explicitly mentioned as sacred locales.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; the verse functions as a catalog of tīrtha-kṣetras in the narrative.