Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 25

Devanagari script

विजितानेकसमरः श्रीसंतर्पितमार्गणः । अनेकगुणसंपूर्णः पूर्णचंद्रनिभद्युतिः

Transliteration

vijitānekasamaraḥ śrīsaṃtarpitamārgaṇaḥ | anekaguṇasaṃpūrṇaḥ pūrṇacaṃdranibhadyutiḥ

Translation

بہت سے معرکوں میں فاتح ہو کر اس نے اپنے تیراندازوں کو خوش کیا اور انعامات دیے؛ بے شمار اوصاف سے آراستہ، وہ پورے چاند جیسی روشنی سے دمکتا تھا۔

Word by Word

• विजित: having conquered
• विजित: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जि (धातु) + वि (उपसर्ग) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त; (समासाङ्ग)

• अनेकसमरः: (one of) many battles
• अनेकसमरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अनेक + समर (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• विजितानेकसमरः: he who has won many battles
• विजितानेकसमरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विजित + अनेकसमर (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘येन अनेकसमराः विजिताः सः’

• श्री: fortune, splendor
• श्री: Visheshana (Qualifier/attribute)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nom.), एकवचन; (समासाङ्ग)

• संतर्पित: satisfied, well-provided
• संतर्पित: Visheshana
• Type: Adjective
• Root: तृप् (धातु) + सम् (उपसर्ग) + णिच् (causative) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त; (समासाङ्ग)

• मार्गणः: archer
• मार्गणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मार्गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• श्रीसंतर्पितमार्गणः: an archer enriched by prosperity
• श्रीसंतर्पितमार्गणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्री + संतर्पित + मार्गण (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (श्रिया संतर्पितः मार्गणः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अनेकगुणसंपूर्णः: full of many virtues
• अनेकगुणसंपूर्णः: Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनेक + गुण + संपूर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (अनेकैः गुणैः संपूर्णः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• पूर्णचंद्रनिभद्युतिः: whose radiance is like the full moon
• पूर्णचंद्रनिभद्युतिः: Visheshana (Predicate nominal/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: पूर्ण + चन्द्र + निभ + द्युति (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (पूर्णचन्द्रनिभा द्युतिः यस्य); बहुव्रीह्यर्थे गुणवाचक-नाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context)

Skanda Dialogue

Listener: Dvija addressed in the narrative frame

Visual Art Cues

Scene: The king returns victorious; archers stand honored with gifts; the king’s face and aura glow like a full moon, suggesting calm authority amid martial success.

Characters & Entities

• Vṛddhakāla (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Royal power is idealized when joined to virtue, generosity, and responsible care for one’s protectors and subjects.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī), as the dharmic backdrop for exemplary kings.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the emphasis is on character and righteous kingship rather than a specific rite.