Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 73

Devanagari script

सत्यलोके प्रयागे च नांतरं वेद्म्यहं द्विज । तत्र ये शुभकर्माणस्ते मल्लोकनिवासिनः

Transliteration

satyaloke prayāge ca nāṃtaraṃ vedmyahaṃ dvija | tatra ye śubhakarmāṇaste mallokanivāsinaḥ

Translation

اے برہمن، میں ستیہ لوک اور پریاگ کے درمیان کوئی فرق نہیں سمجھتا۔ جو لوگ وہاں نیک اعمال کرتے ہیں وہ میرے اپنے الہیٰ مقام کے باسی بن جاتے ہیں۔

Word by Word

• सत्यलोके: in Satyaloka
• सत्यलोके: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सत्यलोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः—सत्य + लोक (षष्ठी-तत्पुरुषः/निर्धारणार्थः)

• प्रयागे: in Prayaga
• प्रयागे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रयाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• न: not
• न: Sambandha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• अन्तरम्: difference
• अन्तरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• वेद्मि: I know
• वेद्मि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपदम्

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, त्रिलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• द्विज: O twice-born (brahmin)
• द्विज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• ये: who (those who)
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन

• शुभकर्माणः: doers of auspicious deeds
• शुभकर्माणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शुभ + कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; समासः—शुभं कर्म यस्य/येषां (कर्मधारयः)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन

• मल्लोकनिवासिनः: dwellers in my world
• मल्लोकनिवासिनः: Karta (Predicate nominative/कर्तृसमाना)
• Type: Noun
• Root: मत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + लोक + निवासिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; समासः—मम लोकः (षष्ठी) + निवासिन् (षष्ठी-तत्पुरुषः)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prayāga (Tīrtharāja)

Type: sangam

Skanda Dialogue

Listener: A brāhmaṇa (dvija) interlocutor

Visual Art Cues

Scene: A luminous confluence with three currents (one subtle), sages and brāhmaṇas performing snāna and dāna; a celestial vista suggesting Satyaloka above, indicating equivalence of realms.

Characters & Entities

• Satyaloka
• Prayāga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Prayāga is exalted as spiritually equal to the highest heavenly realm; righteous action there yields transcendent results.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prayāga, praised as comparable to Satyaloka.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is named; the emphasis is on performing śubha-karma (auspicious, dharmic acts) at Prayāga.