Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 56

Devanagari script

गायत्री जाप्यनिरता अग्निहोत्र परायणाः । द्विमुखी गो प्रदातारः कपिलादान तत्पराः

Transliteration

gāyatrī jāpyaniratā agnihotra parāyaṇāḥ | dvimukhī go pradātāraḥ kapilādāna tatparāḥ

Translation

وہ گایتری کے جپ میں مشغول، اگنی ہوترا میں ثابت قدم؛ گائے دان کرنے والے اور کپیلا (سرخی مائل) گایوں کے دان میں خاص طور پر کوشاں ہوتے ہیں۔

Word by Word

• गायत्री-जाप्य-निरताः: engaged in recitation of the Gāyatrī
• गायत्री-जाप्य-निरताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गायत्री (प्रातिपदिक) + जाप्य (प्रातिपदिक) + निरत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (गायत्रीजाप्ये निरताः)

• अग्निहोत्र-परायणाः: devoted to the agnihotra rite
• अग्निहोत्र-परायणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अग्निहोत्र (प्रातिपदिक) + परायण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (अग्निहोत्रे परायणाः)

• द्विमुखी: two-faced (cow with two mouths)
• द्विमुखी: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: द्वि (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; समासः—द्विगु (द्वे मुखे यस्याः)

• गोः: of a cow
• गोः: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• प्रदातारः: givers/donors
• प्रदातारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्र + दा (धातु) → प्रदातृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; कृदन्तः—तृच्-प्रत्ययान्त (agent noun)

• कपिल-आदान-तत्पराः: intent on giving a tawny (kapilā) cow (as donation)
• कपिल-आदान-तत्पराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कपिल (प्रातिपदिक) + आदान (प्रातिपदिक) + तत्पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (कपिलादाने तत्पराः)

Speaker

Skanda

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages (frame; not explicit in verse)

Visual Art Cues

Scene: A Vedic householder at a small altar performing Agnihotra at dawn, with a japamālā for Gāyatrī; nearby, a ceremonial gifting of a Kapilā cow to a worthy brāhmaṇa, all in a tīrtha-town setting.

Characters & Entities

• Gāyatrī
• Agnihotra
• Go-dāna
• Kapilā (cow)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Vedic discipline (japa and homa) joined with generous charity (go-dāna) forms a highly praised dharmic life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse lists virtues rather than a single site, within the broader glorification of Kāśī’s spiritual culture.

What ritualistic prescription is mentioned?

Gāyatrī-japa, daily Agnihotra, and go-dāna—especially Kapilā cow donation.