Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 47

Devanagari script

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पठितव्यः स्तवोत्तमः । अभीष्टद इति ख्यातः स्तवोयं सर्वसिद्धिदः

Transliteration

tasmātsarvaprayatnena paṭhitavyaḥ stavottamaḥ | abhīṣṭada iti khyātaḥ stavoyaṃ sarvasiddhidaḥ

Translation

پس پوری کوشش کے ساتھ اس بہترین ستوتی کا پاٹھ کرنا چاہیے۔ یہ ‘ابھیشت دَ’ کے نام سے مشہور ہے؛ یہ ستو ہر طرح کی سِدھی عطا کرتا ہے۔

Word by Word

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तस्मात्-इति तद्धित/सर्वनामरूपेण अव्ययीभूतम्; हेतौ/तस्मादर्थे (therefore/from that reason)

• सर्वप्रयत्नेन: with all effort
• सर्वप्रयत्नेन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + प्रयत्न (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (all + effort); पुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्

• पठितव्यः: should be recited/read
• पठितव्यः: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पठ् (धातु)
• Form: कृत्य-प्रत्ययान्त (तव्यत्) कृदन्तः; कर्मणि/विधेयभावः (to be read); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• स्तवोत्तमः: the best hymn
• स्तवोत्तमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्तव (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समासः (excellent hymn); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• अभीष्टदः: giver of desired boons
• अभीष्टदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अभीष्ट (प्रातिपदिक) + द (प्रातिपदिक)
• Form: उपपद-तत्पुरुषः (desired + giver); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; स्तवः इत्यस्य विशेषणम्

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotative/इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; उद्धरण/नामनिर्देशे (thus/so called)

• ख्यातः: is known/called
• ख्यातः: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ख्या (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः (past passive participle); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘प्रसिद्धः’

• स्तवः: hymn
• स्तवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्तव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• अयम्: this
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• सर्वसिद्धिदः: giver of all accomplishments
• सर्वसिद्धिदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + सिद्धि (प्रातिपदिक) + द (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (giver of all attainments); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; स्तवः इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Skanda (deduced from Kāśīkhaṇḍa dialogue convention)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī / Avimukta-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis (frame implied; not explicit)

Visual Art Cues

Scene: A devotee seated on a ghāṭa step or in a temple mandapa, holding a palm-leaf manuscript, reciting the ‘Abhīṣṭada’ stava; subtle divine presence indicates ‘sarva-siddhi’—lotus, conch, trident motifs hovering as symbols of attainments.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Persistent recitation (stotra-pāṭha) is upheld as a direct, dharmic means to attain both desired aims and comprehensive spiritual success.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse belongs to Kāśīkhaṇḍa’s celebration of Kāśī’s sacred power, though it highlights a hymn rather than a named tirtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Recitation of the “stavottama,” explicitly recommended ‘with all effort’ as the practical discipline.