Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 16

व्यास उवाच । सूरः शूरोपि किं कुर्यात्प्रांतरे वर्त्मनिस्थितः । त्वरावानपि को रुद्धं मागर्मेको विलंघयेत्

vyāsa uvāca | sūraḥ śūropi kiṃ kuryātprāṃtare vartmanisthitaḥ | tvarāvānapi ko ruddhaṃ māgarmeko vilaṃghayet

ویاس نے کہا: “سورج بہادر بھی ہو تو اپنے راستے کے کنارے پر روک دیا جائے تو کیا کر سکتا ہے؟ تیز رفتار ہو کر بھی، بند کیے ہوئے راستے کو اکیلا کون پھلانگ سکتا ہے؟”

व्यासःVyāsa
व्यासः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootव्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
सूरःa hero; the Sun (as 'sūra')
सूरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
शूरःbrave
शूरः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
अपिeven
अपि:
Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात; 'even/also'
किम्what
किम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; प्रश्नवाचक
कुर्यात्could do
कुर्यात्:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
प्रान्तरेin a narrow passage/interval
प्रान्तरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रान्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
वर्त्मनिon the path
वर्त्मनि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवर्त्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
स्थितःstanding/placed
स्थितः:
Kriya (क्रिया/State)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण
त्वरावान्swift; hasty
त्वरावान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्वरा (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'त्वरायुक्त'
अपिeven
अपि:
Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात
कःwho
कः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक
रुद्धम्blocked
रुद्धम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeVerb
Rootरुध् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (to 'मार्गम्')
मार्गम्path
मार्गम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमार्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
एकःalone; single
एकः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
विलङ्घयेत्could cross/overstep
विलङ्घयेत्:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootवि + लङ्घ् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Vyāsa

Listener: Purāṇic audience in frame (ṛṣis)

Scene: Vyāsa narrates as a sage; in a parallel visual panel, Sūrya stands at the boundary of his course, halted before an impassable obstruction; the ‘road’ of the sky is depicted like a luminous track barred by the mountain.

V
Vyāsa
S
Sūrya

FAQs

Power without proper means cannot break rightful constraints; dharma works through order, not mere force.

Kāśī is the overarching sacred geography of the Kāśī-khaṇḍa, though the verse itself is cosmological narration.

None; it explains the helplessness caused by obstruction.