Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 13

Devanagari script

प्रतिष्ठाप्य च लिंगानि ते स्वनाम्नांकितानि च । शिवेति परया भक्त्या तेपुरुग्रं तपो भृशम

Transliteration

pratiṣṭhāpya ca liṃgāni te svanāmnāṃkitāni ca | śiveti parayā bhaktyā tepurugraṃ tapo bhṛśama

Translation

انہوں نے اپنے ناموں سے منقوش لِنگ قائم کیے؛ اور اعلیٰ ترین بھکتی کے ساتھ “شیو!” پکار کر نہایت سخت تپسیا کی۔

Word by Word

• प्रतिष्ठाप्य: having स्थापित/installed
• प्रतिष्ठाप्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति + स्था (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund/Absolutive)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• लिङ्गानि: liṅgas (emblems)
• लिङ्गानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

• स्वनाम्ना-अङ्कितानि: inscribed with their own names
• स्वनाम्ना-अङ्कितानि: Karma (Qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक) + अङ्कित (अङ्क् धातु, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (स्वनाम्ना अङ्कितानि = inscribed with their own names)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• शिव: O Śiva / ‘Śiva’
• शिव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-एकवचन (Vocative)

• इति: thus, saying
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/निश्चयार्थक-अव्यय (quotative particle)

• परया: with supreme
• परया: Karana (Instrument qualifier/करण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘भक्त्या’ इत्यस्य विशेषणम्

• भक्त्या: devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

• अपूरुः: performed (completed)
• अपूरुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + पूर् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन

• उग्रम्: fierce
• उग्रम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘तपः’ इत्यस्य विशेषणम्

• तपः: austerity
• तपः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• भृशम्: exceedingly, intensely
• भृशम्: Adhikarana (Manner/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: भृशम् (अव्यय)
• Form: परिमाण/तीव्रतावाचक-अव्यय (adverb)

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avimukta (Kāśī)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Sages install multiple liṅgas, each marked with their names on small pedestals; they sit in austere postures amid sacred groves, chanting ‘Śiva’ with blazing ascetic energy; the city’s sanctity glows around them.

Characters & Entities

• Śiva
• Liṅga (Śiva-liṅga)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In Avimukta, devotion to Śiva expressed through liṅga-installation and tapas becomes a direct path to sanctity and spiritual attainment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Avimukta-kṣetra of Kāśī, where sages establish named liṅgas as enduring markers of sacred presence.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-pratiṣṭhā (installing Śiva-liṅgas) and bhakti-filled tapas/japa of the name ‘Śiva’ are indicated.