Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 96

Devanagari script

शनैश्चरं द्वितीयं च सुतां भद्रां तृतीयिकाम् । सवर्णा स्वेष्वपत्येषु सापत्न्यात्स्त्रीस्वभावतः

Transliteration

śanaiścaraṃ dvitīyaṃ ca sutāṃ bhadrāṃ tṛtīyikām | savarṇā sveṣvapatyeṣu sāpatnyātstrīsvabhāvataḥ

Translation

اور اس نے دوسرے بیٹے کے طور پر شنیَشچر کو، اور تیسرے کے طور پر بیٹی بھدرا کو جنم دیا۔ ساورنہ نے، عورت کی فطری سرشت اور سوتنوں کی رقابت کے باعث، اپنے ہی بچوں سے زیادہ وابستگی دکھائی۔

Word by Word

• शनैश्चरम्: Śanaiścara (Saturn)
• शनैश्चरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शनैश्चर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; (शनैः चरति इति)

• द्वितीयम्: second
• द्वितीयम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वितीय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; क्रमवाचक विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• सुताम्: daughter
• सुताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• भद्राम्: Bhadrā (name)
• भद्राम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भद्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• तृतीयिकाम्: third
• तृतीयिकाम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तृतीयिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; क्रमवाचक विशेषण

• सवर्णा: Savarṇā (name)
• सवर्णा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सवर्णा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• स्वेषु: in her own
• स्वेषु: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; (in her own)

• अपत्येषु: among (her) offspring
• अपत्येषु: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अपत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन

• सापत्न्यात्: from co-wife rivalry, jealousy
• सापत्न्यात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: सापत्न्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; कारणार्थ (from/owing to rivalry)

• स्त्रीस्वभावतः: due to womanly nature
• स्त्रीस्वभावतः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: स्त्री + स्वभाव (प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb) ; (स्त्रियाः स्वभावात्)

Speaker

Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa context)

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and ṛṣis (frame)

Visual Art Cues

Scene: Savarṇā with her children—Śanaiścara and Bhadrā—shown with protective affection, while a subtle tension suggests co-wife rivalry; the scene is intimate, domestic, and morally shaded.

Characters & Entities

• Śanaiścara (Saturn)
• Bhadrā
• Savarṇā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Attachment and partiality within family life can arise from rivalry; dharma calls for fairness and restraint.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; this is genealogical-ethical narration within Kāśīkhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.