Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 70

Devanagari script

इत्याद्यैस्तु गणैरुग्रैरंधकोप्यंधकीकृतः । त्रिशूल शक्तिबाणौघ धारासंपातपातिभिः

Transliteration

ityādyaistu gaṇairugrairaṃdhakopyaṃdhakīkṛtaḥ | triśūla śaktibāṇaugha dhārāsaṃpātapātibhiḥ

Translation

یوں ان اور دوسرے ہولناک گنوں نے اندھک کو بھی ‘اندھک’ کر دیا—ترشولوں، شکتیوں اور تیروں کے سیلاب نے، لگاتار موسلا دھار بارش کی طرح برس کر اسے گھیر لیا۔

Word by Word

• इति: thus
• इति: सम्बन्ध/उद्धरण-सूचक
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)

• आद्यैः: by such and other (foremost etc.)
• आद्यैः: Karana/सहकर्ता (qualifier)
• Type: Adjective
• Root: आद्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘गणैः’ इति विशेषण

• तु: but / indeed
• तु: निपात (discourse)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/अन्वयार्थक-निपात (particle: but/indeed)

• गणैः: by the hosts (Gaṇas)
• गणैः: Karana/सहकर्ता
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• उग्रैः: fierce
• उग्रैः: Karana/सहकर्ता (qualifier)
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘गणैः’ इति विशेषण

• अंधकः: Andhaka
• अंधकः: Karta/कर्म (contextual; subject of passive-result)
• Type: Noun
• Root: अंधक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अपि: also / even
• अपि: निपात (emphasis/addition)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपेक्षार्थक-निपात (also/even)

• अंधकीकृतः: made like Andhaka / rendered helpless (lit. ‘Andhak-ized’)
• अंधकीकृतः: कर्मणि-फल (result state of subject)
• Type: Verb
• Root: अंधक (प्रातिपदिक) + कृ (धातु)
• Form: भूतकाले क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अंधकः’ इति विशेष्यस्यान्वयः

• त्रिशूल: trident
• त्रिशूल: समासित-उपकरण-निर्देश (instrument-list element)
• Type: Noun
• Root: त्रिशूल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (or पुंलिङ्ग in usage), प्रथमा/द्वितीया एकवचन; समाहार-निर्देश (as member of a list)

• शक्ति: spear/lance
• शक्ति: समासित-उपकरण-निर्देश
• Type: Noun
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; सूची-समुच्चयाङ्ग

• बाणौघ: a torrent of arrows
• बाणौघ: समासित-उपकरण-निर्देश
• Type: Noun
• Root: बाण (प्रातिपदिक) + ओघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; तत्पुरुषः (बाणानाम् ओघः = flood of arrows)

• धारासंपातपातिभिः: by those that fell in a shower-like downpour
• धारासंपातपातिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: धारा (प्रातिपदिक) + संपात (प्रातिपदिक) + पातिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (धारावत् संपातः पातः येषां/यैः)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Fierce gaṇas unleash continuous torrents of tridents, spears, and arrow-floods; Andhaka is ‘made Andhaka’—overwhelmed and darkened—under the downpour-like barrage.

Characters & Entities

• Andhaka
• Gaṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The proud are humbled: divine forces can ‘blind’ ego and violence, restoring balance where adharma tries to dominate.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the frame; the verse emphasizes Śaiva protection rather than a particular bathing spot or shrine.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse.