Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 63
Devanagari script
प्रतिस्वनैरवापूरि द्यावाभूम्योर्यदंतरम् । अभीरूणां च भीरूणां महारोमोद्गमोऽभवत्
Transliteration
pratisvanairavāpūri dyāvābhūmyoryadaṃtaram | abhīrūṇāṃ ca bhīrūṇāṃ mahāromodgamo'bhavat
Translation
گونجتی ہوئی بازگشتوں سے آسمان و زمین کے بیچ کی ساری فضا بھر گئی؛ اور بےخوف و خوف زدہ دونوں کے رونگٹے کھڑے ہو گئے۔
Word by Word
प्रतिस्वनैःby echoes/resounding noises
प्रतिस्वनैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रतिस्वन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
अवcompletely/over
अव:
Upasarga (Preverb/उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootअव (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय (preverb/particle)
अपूरिwas filled
अपूरि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपूर् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद-प्रयोग (passive-like: 'was filled')
द्यावाभूम्योःof heaven and earth
द्यावाभूम्योः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootद्यावा + भूमी (प्रातिपदिके)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठीविभक्ति, द्विवचन; द्वन्द्वसमास
यत्which
यत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम
अन्तरम्the space/interval
अन्तरम्:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अभीरूणाम्of the fearless
अभीरूणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootअभीरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठीविभक्ति, बहुवचन
चand
च:
Samuccaya (Conjunctive/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
भीरूणाम्of the fearful
भीरूणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootभीरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठीविभक्ति, बहुवचन
महाःgreat
महाः:
Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समासपूर्वपद-रूप: महा-)
रोमोद्गमःhair-standing-on-end (horripilation)
रोमोद्गमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरोम + उद्गम (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषसमास
अभवत्arose/occurred
अभवत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन
Speaker
Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)
Visual Art Cues
Scene: A panoramic view where sound itself becomes visible: echo-waves ripple across the sky; warriors on both sides show gooseflesh—some resolute, some terrified—under a vast vault of heaven.
FAQs
Even the brave are shaken when adharma erupts—highlighting the need for inner refuge in dharma and devotion.
None in this verse.
None.