Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Purva Ardha›Adhyaya 16›Shloka 49
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 49

Devanagari script

युगपन्नो हृतं सर्वमेकस्मिन्भार्गवे हृते । धिगस्मान्कुलपूज्यो यैरेकोपि कुलसत्तमः । गुरुः सर्वसमर्थश्च त्राता त्रातो न चापदि

Transliteration

yugapanno hṛtaṃ sarvamekasminbhārgave hṛte | dhigasmānkulapūjyo yairekopi kulasattamaḥ | guruḥ sarvasamarthaśca trātā trāto na cāpadi

Translation

“ایک ہی لمحے میں ہمارا سب کچھ لٹ گیا، جب وہ ایک بھارگو (شُکر) چھین لیا گیا۔ ہم پر افسوس—کہ ہم نے اپنے قبیلے کے معزز، قبیلے کے بہترین، ہر طرح قادر گرو اور محافظ کو بھی آفت کی گھڑی میں نہ بچایا۔”

Word by Word
युगपत्all at once
युगपत्:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootयुगपत् (अव्यय)
Formकाल/प्रकारवाचक अव्यय — adverb ‘simultaneously’
नःof us
नः:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी, बहुवचन — enclitic ‘of us/to us’ (here genitive)
हृतम्was taken away
हृतम्:
Kriya (Predicate/क्रिया-भाव)
TypeAdjective
Rootहृ (धातु) → हृत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — PPP agreeing with सर्वम्
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘everything’
एकस्मिन्in one (person)
एकस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी, एकवचन — Locative singular
भार्गवेin the Bhārgava (Śukra)
भार्गवे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Locative singular
हृतेwhen (he) was taken away
हृते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootहृ (धातु) → हृत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — PPP used locative absolute ‘when (he) was taken’
धिक्shame on!
धिक्:
Sambandha (Exclamation)
TypeIndeclinable
Rootधिक् (अव्यय)
Formनिन्दार्थक अव्यय — interjection of censure
अस्मान्us
अस्मान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया, बहुवचन — Accusative plural
कुलपूज्यःthe one revered by the clan
कुलपूज्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुल + पूज्य (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (कुलस्य पूज्यः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular
यैःby whom
यैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन — Relative pronoun, instrumental plural
एकःone
एकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/अपि-कारक अव्यय — particle ‘even/also’
कुलसत्तमःthe best of the clan
कुलसत्तमः:
Karta (Apposition/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकुल + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (कुलस्य सत्तमः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular
गुरुःteacher
गुरुः:
Karta (Apposition/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular
सर्वसमर्थःall-capable
सर्वसमर्थः:
Karta (Apposition/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसर्व + समर्थ (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (सर्वः समर्थः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय — conjunction
त्राताprotector
त्राता:
Karta (Apposition/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular
त्रातः(was) not protected/saved
त्रातः:
Karta (Predicate/कर्ता-भाव)
TypeAdjective
Rootत्रा (धातु) → त्रात (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — PPP ‘saved/protected’ (negated)
नnot
न:
Sambandha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय — negation particle
चand/nor
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय — conjunction (here with न = ‘nor’)
आपदिin calamity
आपदि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootआपद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Locative singular
Speaker

Andhaka

Visual Art Cues

Scene: Andhaka’s face tight with shame and anger; daitya elders avert their gaze; the absent guru is felt as an empty seat—an unfilled throne-like āsana symbolizing the lost protector.

Characters & Entities
A
Andhaka
B
Bhārgava (Śukra)
N
Nandin (implied)

FAQs

Reverence for the guru must be matched by responsible protection and right conduct; neglect of duty in crisis brings moral disgrace.

No specific tīrtha is named in this verse; it is part of the Kāśī-khaṇḍa’s broader Shaiva sacred history.

None.

←Previous Verse
Next Verse→