Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 9

Devanagari script

तेऽस्यां पुरि वसंत्यैश्यां सर्वभोगसमृद्धयः । ईशानेशं समभ्यर्च्य काश्यां देशांतरेष्वपि

Transliteration

te'syāṃ puri vasaṃtyaiśyāṃ sarvabhogasamṛddhayaḥ | īśāneśaṃ samabhyarcya kāśyāṃ deśāṃtareṣvapi

Translation

وہ اس شہر کے ایشان گوشے میں رہتے ہیں، ہر طرح کی نعمت اور خوشحالی سے مالا مال۔ کاشی میں ایشانیش کی باقاعدہ پوجا کر کے وہ دوسرے علاقوں میں بھی اپنا کام انجام دیتے ہیں۔

Word by Word

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन

• अस्याम्: in this
• अस्याम्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; सर्वनाम

• पुरि: in the city
• पुरि: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पुरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन

• वसन्ति: they dwell
• वसन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; धातुः √वस् (निवासे)

• ऐश्याम्: in the Īśāna (northeastern) [quarter]
• ऐश्याम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ऐश्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; विशेषणम् (पुरि)

• सर्व-भोग-समृद्धयः: endowed with all enjoyments
• सर्व-भोग-समृद्धयः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + भोग (प्रातिपदिक) + समृद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; तत्पुरुषः (सर्वैः भोगैः समृद्धयः) विशेषणम् (ते)

• ईशानेशम्: Īśāneśa
• ईशानेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ईशानेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• समभ्यर्च्य: having worshipped
• समभ्यर्च्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: सम् + अभि + अर्च् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive), अव्यय; धातुः √अर्च् (पूजायाम्), उपसर्गाः सम्, अभि

• काश्याम्: in Kāśī
• काश्याम्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन

• देश-अन्तरेषु: in other regions
• देश-अन्तरेषु: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देश (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), बहुवचन; तत्पुरुषः (देशानाम् अन्तरेषु)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

Speaker

Gaṇas (continuing)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Aiśāna quarter Īśāneśa worship (Kāśī)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Rudra-like beings or exalted guardians dwell in Kāśī’s northeast quarter amid abundance; they worship Īśāneśa and then are shown moving outward to other lands, carrying Śiva’s mandate.

Characters & Entities

• Īśāneśa
• Kāśī
• Aiśāna direction (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worship in Kāśī—especially of Īśāneśa—brings both inner sanctity and outer prosperity, extending its influence beyond the sacred city.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī), specifically the Īśāneśa shrine and the Aiśāna (northeast) sector of the sacred city.

What ritualistic prescription is mentioned?

Samabhyarcana—proper worship/adoration of Īśāneśa in Kāśī—is explicitly mentioned.