Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 31

Devanagari script

दक्षिणामददत्सोमस्त्रींल्लोकानिति नौ श्रुतम् । तेभ्यो ब्रह्मर्षिमुख्येभ्यः सदस्येभ्यश्च भो द्विज

Transliteration

dakṣiṇāmadadatsomastrīṃllokāniti nau śrutam | tebhyo brahmarṣimukhyebhyaḥ sadasyebhyaśca bho dvija

Translation

ہم نے سنا ہے کہ سوما نے تینوں لوکوں کے برابر دَکْشِنا عطا کی—وہ اس نے برہمرشیوں میں سرفہرستوں اور یَجْن سبھا کے سَدَسْیَ پجاریوں کو، اے دِوِج، دی۔

Word by Word

• दक्षिणाम्: the sacrificial fee (dakṣiṇā)
• दक्षिणाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दक्षिणा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• अददत्: gave
• अददत्: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• सोमः: Soma
• सोमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• त्रीन्: three
• त्रीन्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण

• लोकान्: worlds
• लोकान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/उद्धरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/वाक्यसमाप्तिसूचक अव्यय (quotative particle)

• नौ: of us / to us
• नौ: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive) वा चतुर्थी (4th/Dative), द्विवचन; सर्वनाम (enclitic)

• श्रुतम्: (it is) heard
• श्रुतम्: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भावे प्रयोग (impersonal: 'it is heard')

• तेभ्यः: to them
• तेभ्यः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative) वा चतुर्थी (4th/Dative), बहुवचन; सर्वनाम

• ब्रह्मर्षिमुख्येभ्यः: to the chief Brahmarṣis
• ब्रह्मर्षिमुख्येभ्यः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मर्षि + मुख्य (प्रातिपदिक); समास
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), बहुवचन; विशेष्य (sadasyebhyaḥ केषु? among Brahmarṣis)

• सदस्येभ्यः: to the officiating members (priests)
• सदस्येभ्यः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: सदस्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• भो: O!
• भो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Indeclinable
• Root: भो (अव्यय)
• Form: सम्बोधन-निपात (vocative particle)

• द्विज: O twice-born (brāhmaṇa)
• द्विज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

Speaker

Skanda

Skanda Dialogue

Listener: Dvija addressee (explicit)

Visual Art Cues

Scene: Soma distributing vast dakṣiṇā—gold, cows, garments—arrayed like ‘three worlds’; brahmarṣis seated in front, sadasyas receiving with raised hands; ritual pavilion filled with calm authority.

Characters & Entities

• Soma
• Brahmarṣi
• sadasya
• dakṣiṇā
• three worlds

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dāna offered to the worthy—especially sages and ritual experts—multiplies merit and upholds sacrificial dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī’s sacred milieu is implied as the merit-amplifying context for Soma’s yajña and gifts.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dakṣiṇā (sacrificial gifting) to Brahmarṣis and sadasyas as an essential completion of yajña.