Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 21

Devanagari script

पतितं सोममालोक्य ब्रह्मा लो कपितामहः । रथमारोपयामास लोकानां हितकाम्यया

Transliteration

patitaṃ somamālokya brahmā lo kapitāmahaḥ | rathamāropayāmāsa lokānāṃ hitakāmyayā

Translation

سوما کو گرا ہوا دیکھ کر، عالموں کے پِتامہ برہما نے سب مخلوقات کی بھلائی کی خواہش سے اسے رتھ پر سوار کر دیا۔

Word by Word

• पतितम्: fallen
• पतितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पतित (कृदन्त; √पत् धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (fallen)

• सोमम्: Soma
• सोमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन

• आलोक्य: having seen
• आलोक्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: आ√लोक् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), उपसर्ग: आ-; 'having seen'

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन

• लोकपितामहः: grandfather of the worlds
• लोकपितामहः: Karta (Apposition/कर्ता-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक) + पितामह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (लोकानां पितामहः)

• रथम्: chariot
• रथम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आरोपयामास: placed (him) upon / made mount
• आरोपयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ√रुह् (धातु) (णिच् causative)
• Form: लिट्/परस्मैपद (periphrastic perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative: 'caused to mount/placed upon'), उपसर्ग: आ-

• लोकानाम्: of the worlds
• लोकानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• हितकाम्यया: for the sake of (their) welfare
• हितकाम्यया: Hetu (Purpose/Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: हित (प्रातिपदिक) + काम्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; तृतीया-हेतौ (instrumental of purpose); तत्पुरुष (हितं काम्यते यस्या सा)

Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context) to Agastya

Visual Art Cues

Scene: Brahmā, four-faced and calm, beholds Soma fallen; with measured compassion he lifts Soma onto a radiant chariot, attendants steadying the wheels, the world watching in relief.

Characters & Entities

• Brahmā
• Soma (Candra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma includes compassionate restoration—divine governance acts for loka-hita (the good of all).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī/Avimukta is the narrative arena; the verse supports the lead-up to Kāśī’s Candreśvara sanctity.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the emphasis is on divine intervention for universal welfare.