Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 17

अनुत्तरं नाम तपो येन तप्तं हि तत्पुरा । त्रीणिवर्षसहस्राणि दिव्यानीतीह नौ श्रुतम्

anuttaraṃ nāma tapo yena taptaṃ hi tatpurā | trīṇivarṣasahasrāṇi divyānītīha nau śrutam

قدیم زمانے میں اس نے ‘اَنُتّر’ نام کی تپسیا کی۔ تین ہزار دیویہ برس تک اس نے وہ تپ انجام دیا—جیسا کہ ہم نے یہاں سنا ہے۔

anuttaramunsurpassed
anuttaram:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootanuttara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण
nāmanamed, called
nāma:
Sambandha (Appositive marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
Formअव्यय; नाम-शब्दः (quotative/particle ‘called/namely’)
tapaḥausterity
tapaḥ:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
yenaby which
yena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular); सम्बन्ध-सर्वनाम
taptamwas performed (austerity was done)
taptam:
Kriya (Predicate participle/क्रिया)
TypeVerb
Roottap (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (Singular)
hiindeed
hi:
Discourse particle (Nipāta/निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
tatthat (austerity)
tat:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (Singular); सर्वनाम
purāformerly
purā:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootpurā (अव्यय)
Formकाल-अव्यय (temporal adverb)
trīṇithree
trīṇi:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottri (संख्या-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), बहुवचन (Plural); संख्या-विशेषण
varṣasahasrāṇithousands of years
varṣasahasrāṇi:
Kāla (Duration/काल)
TypeNoun
Rootvarṣa + sahasra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), बहुवचन (Plural)
divyānidivine
divyāni:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdivya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), बहुवचन (Plural); विशेषण
itithus
iti:
Discourse particle (Nipāta/निपात)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात (quotative particle)
ihahere
iha:
Deśa (Place/देश)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formदेश-अव्यय (locative adverb)
nauof us two / to us two
nau:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th) द्विवचन (Dual) / वैकल्पिकं: चतुर्थी (Dative/4th) द्विवचन; सर्वनाम
śrutamhas been heard
śrutam:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootśru (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); भावे प्रयोग (impersonal: ‘it is heard’)

Viṣṇugaṇas

Tirtha: Kāśī-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Listener: Śivaśarmā

Scene: Atri performs the ‘Anuttara’ tapas for three thousand divine years—an image of unmoving ascetic concentration amid changing seasons and cosmic time.

A
Atri
T
tapas (Anuttara)

FAQs

Sustained tapas is portrayed as a cosmic force that yields extraordinary spiritual and celestial results.

No direct tīrtha; this is background to Somaloka lore within Kāśīkhaṇḍa.

An example of tapas (austerity) is described, not a public ritual prescription.