Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 11

Devanagari script

त एव रुद्रा विज्ञेया इहामुत्राप्यसंशयम् । कृत्वा जागरणं रात्रावीशानेश्वर संनिधौ

Transliteration

ta eva rudrā vijñeyā ihāmutrāpyasaṃśayam | kṛtvā jāgaraṇaṃ rātrāvīśāneśvara saṃnidhau

Translation

بے شک وہ لوگ یہاں بھی اور آخرت میں بھی رُدر ہی سمجھے جائیں گے—جو ایشانیشور کے حضور رات بھر جاگ کر نگرانی (جاگرن) کرتے ہیں۔

Word by Word

• ते: they
• ते: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः बहुवचनम्; सर्वनाम (Masculine, Nominative, Plural)

• एव: indeed, only
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्ययम् (particle of emphasis)

• रुद्राः: Rudras
• रुद्राः: Pratipādya/Predicate (विशेष्य/प्रत्यय)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः बहुवचनम् (Masculine, Nominative, Plural)

• विज्ञेयाः: to be known (as)
• विज्ञेयाः: Pratipādya/Predicate (विधेय)
• Type: Adjective
• Root: विज्ञेय (कृदन्त; √ज्ञा (धातु) + वि उपसर्ग; तव्यत्-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः बहुवचनम्; विधेय-विशेषणम् (Masculine, Nominative, Plural; gerundive ‘to be known’)

• इह: here
• इह: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (adverb)

• अमुत्र: there (in the other world)
• अमुत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अमुत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (adverb)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अप्यर्थक-अव्ययम् (particle: also/even)

• असंशयम्: without doubt
• असंशयम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: असंशय (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण द्वितीया-एकवचनम्; अव्ययीभाववत् प्रयोगः (adverbial accusative: ‘without doubt’)

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: √कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund)

• जागरणम्: vigil, staying awake
• जागरणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: जागरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (Neuter, Accusative, Singular)

• रात्रौ: at night
• रात्रौ: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रात्रि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम् (Feminine, Locative, Singular)

• ईशानेश्वर: O Īśāneśvara
• ईशानेश्वर: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ईशानेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी-तत्पुरुषसम्बोधन-प्रयोगः; सम्बोधन-एकवचनम् (Masculine, Vocative, Singular; address)

• संनिधौ: in the presence
• संनिधौ: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संनिधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम् (Masculine, Locative, Singular)

Speaker

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa narrative frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Īśāneśvara (Kāśī)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrimage-inquirer audience (frame sages)

Visual Art Cues

Scene: A night scene at Īśāneśvara: devotees seated with lamps, chanting; the liṅga radiates; the vigilant devotees are shown with Rudra-like aura—matted-hair motif or trident-shaped halo—signifying ‘they are Rudras’.

Characters & Entities

• Rudra
• Īśāneśvara
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional vigilance before Śiva elevates the devotee to Rudra-like sanctity in both worlds.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī, in the immediate sanctum/sphere of Īśāneśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

Performing jāgaraṇa (staying awake in worship) at night near Īśāneśvara.