Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 54

Devanagari script

गोरसानां प्रदातारस्तथा गोमहिषीप्रदाः । धारामंडपकर्तारश्छायामंडपकारिणः

Transliteration

gorasānāṃ pradātārastathā gomahiṣīpradāḥ | dhārāmaṃḍapakartāraśchāyāmaṃḍapakāriṇaḥ

Translation

جو دودھ کی نعمتیں عطا کرتے ہیں، گائے اور بھینس کا دان کرتے ہیں، پانی کے منڈپ بناتے اور سایہ کے منڈپ قائم کرتے ہیں—ایسے محسن اپنے دھرم کے پُنّیہ کرموں سے سراہے جاتے ہیں۔

Word by Word

• गोरसानाम्: of milk-products (milk, curd, ghee etc.)
• गोरसानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गोरस (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन (Plural), नपुंसकलिङ्ग (Neuter); समासः—गो + रस (तत्पुरुषः)

• प्रदातारः: givers/donors
• प्रदातारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्र-दा (धातु) + तृ (कृत् प्रत्यय) → प्रदातृ (प्रातिपदिक)
• Form: कर्तरि तृन्-प्रत्ययान्त (Agent noun), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन, पुल्लिङ्ग

• तथा: also/likewise
• तथा: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/उपमानार्थ (also/likewise)

• गोमहिषीप्रदाः: donors of cows and buffalo-cows
• गोमहिषीप्रदाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक) + महिषी (प्रातिपदिक) + प्र-दा (धातु) + तृ/अ (कृत्) → प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन, पुल्लिङ्ग; समासः—गोमहिषी (द्वन्द्व/समाहारार्थ) + प्रद (तत्पुरुषः: ‘गोमहिषीः प्रददाति’)

• धारामण्डपकर्तारः: builders/makers of water-shed pavilions
• धारामण्डपकर्तारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धारा (प्रातिपदिक) + मण्डप (प्रातिपदिक) + कृ (धातु) + तृ (कृत्) → कर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन, पुल्लिङ्ग; समासः—धारामण्डप (षष्ठी/तत्पुरुषः) + कर्तृ (तत्पुरुषः: ‘धारामण्डपं करोति’)

• छायामण्डपकारिणः: makers of shade-pavilions
• छायामण्डपकारिणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: छाया (प्रातिपदिक) + मण्डप (प्रातिपदिक) + कृ (धातु) + णिनि/इन् (कृत्) → कारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन, पुल्लिङ्ग; समासः—छायामण्डप (तत्पुरुषः) + कारिन् (तत्पुरुषः: ‘छायामण्डपं करोति’)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra (general tīrtha-dharma within Kāśī)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A bustling Kāśī pilgrimage road near ghāṭas: benefactors offer milk-products, cows are gifted to a gaushālā, and newly built water- and shade-pavilions shelter weary pilgrims.

Characters & Entities

• Gauḥ (Cow)
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma includes sustaining life—through food, cattle-gifts, water access, and shelter for the public.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī, where welfare works for pilgrims are treated as sacred offerings.

What ritualistic prescription is mentioned?

Go-dāna (cows/buffaloes), giving milk-products, and constructing water and shade pavilions.