Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 30

Devanagari script

न चिंतयेदनिष्टानि तस्मात्कृष्टिः कदाचन । विधिदृष्टं यतो भावि कलुषंभावि केवलम्

Transliteration

na ciṃtayedaniṣṭāni tasmātkṛṣṭiḥ kadācana | vidhidṛṣṭaṃ yato bhāvi kaluṣaṃbhāvi kevalam

Translation

پس ناموافق باتوں پر دل نہ جلایا جائے، کیونکہ ایسی فکر کبھی ثمر نہیں دیتی۔ جو کچھ تقدیر نے دیکھ رکھا ہے وہی ہو کر رہتا ہے—چاہے آلودہ ہو یا پاک، وہ واقع ہو جاتا ہے۔

Word by Word

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय

• चिन्तयेत्: should think/ponder
• चिन्तयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: चिन्त् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• अनिष्टानि: undesirable things
• अनिष्टानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अनिष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन

• तस्मात्: therefore/from that
• तस्मात्: Hetu/Apadana (Cause/Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन

• कृष्टिः: distress/affliction
• कृष्टिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कृष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• कदाचन: ever/at any time
• कदाचन: Adverbial (कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: कदाचन (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• विधिदृष्टम्: foreseen/ordained by fate
• विधिदृष्टम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विधि-दृष्ट (प्रातिपदिक; कृदन्त—दृश् धातोः क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन; समासः—विधिना दृष्टम् (तृतीया-तत्पुरुष)

• यतः: because
• यतः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: यतस् (अव्यय)
• Form: हेतुवाचक-अव्यय (causal indeclinable: 'because/for')

• भावि: destined to occur
• भावि: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भाविन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन; भाविन्-शब्दः (future/that which will happen)

• कलुषम्: impurity/evil
• कलुषम्: Karma/Predicate (कर्म/विधेय)
• Type: Noun
• Root: कलुष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन

• भावि: that will happen
• भावि: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भाविन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन

• केवलम्: only/merely
• केवलम्: Adverbial (विशेषण-भाव)
• Type: Indeclinable
• Root: केवल (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
• Form: अव्ययीभावेन प्रयुक्तम्; विशेषणार्थक-अव्यय (only/merely)

Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa default)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim seated on a Kāśī ghāṭa, letting worries dissolve as the Gaṅgā flows; above, a subtle wheel of destiny (kāla/vidhi) turning, indicating inevitability of events.

Characters & Entities

• Kāśī (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Do not waste life in anxious brooding; accept what is destined and keep the mind steady in dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The setting is Kāśī in the Kāśīkhaṇḍa, though this verse gives general spiritual counsel rather than naming a specific tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a teaching on mental discipline and acceptance.