Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 99

मृत्युंजयं समाराध्य सर्वज्ञं सर्वदं सताम् । कालकालं महाकालं कालकूटविषादिनम्

mṛtyuṃjayaṃ samārādhya sarvajñaṃ sarvadaṃ satām | kālakālaṃ mahākālaṃ kālakūṭaviṣādinam

مِرتیونجَے کی باادب عبادت کر کے—جو سب کچھ جاننے والا، نیکوں کو ہر عطا دینے والا—کالکال مہاکال، اور کالکُوٹ زہر کو بھی نگل جانے والا ہے۔

mṛtyuṃjayamMṛtyuṃjaya (the Conqueror of Death)
mṛtyuṃjayam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootmṛtyuṃjaya (प्रातिपदिक; mṛtyu + jaya)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (मृत्योः जयः)
samārādhyahaving duly worshipped/propitiated
samārādhya:
Kriyāviśeṣaṇa (Absolutive/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootsam-ā-rādh (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) अव्यय-भाव; धातुः √rādh (राध्) उपसर्गाः सम्+आ; अर्थः ‘सम्यक् आराध्य/पूजयित्वा’
sarvajñamall-knowing
sarvajñam:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarvajña (प्रातिपदिक; sarva + jña)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (मृत्युंजयम्)
sarvadamgiver of all (boons)
sarvadam:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarvada (प्रातिपदिक; sarva + da)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (मृत्युंजयम्); ‘सर्वं ददाति’ इति
satāmof the good/virtuous
satām:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (सत्-शब्दः), षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन; ‘सज्जनानाम्’
kālakālamTime of Time (destroyer even of Time)
kālakālam:
Viśeṣaṇa (Appositional epithet/विशेषण)
TypeNoun
Rootkālakāla (प्रातिपदिक; kāla + kāla)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः ‘कालः एव कालः/कालानां कालः’ (epithet)
mahākālamMahākāla (the Great Time)
mahākālam:
Viśeṣaṇa (Appositional epithet/विशेषण)
TypeNoun
Rootmahākāla (प्रातिपदिक; mahā + kāla)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः; उपाधि/नाम
kālakūṭaviṣādinamthe eater of the Kālakūṭa poison
kālakūṭaviṣādinam:
Viśeṣaṇa (Appositional epithet/विशेषण)
TypeNoun
Rootkālakūṭa-viṣa-ādin (प्रातिपदिक; kālakūṭa + viṣa + ādin)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी/कर्म-तत्पुरुषः—‘कालकूट-नामकं विषं आदत्ते/अत्ति’ (विषादिन् = विषभक्षकः)

Agastya (as character in the narrative)

Tirtha: Mṛtyuñjaya / Mahāmṛtyuñjaya (Kāśī)

Type: temple

Listener: Ṛṣis/śaunaka-ādi (frame) or in-story devotees

Scene: A devotional tableau: Śiva as Mṛtyuñjaya—serene yet formidable—encircled by the aura of Time (kāla), holding triśūla and ḍamaru, with a blue-tinged throat recalling the Kālakūṭa episode; devotees offer bilva and water in Kāśī’s sacred ambience.

M
Mṛtyuñjaya
Ś
Śiva
M
Mahākāla
K
Kāla
K
Kālakūṭa
K
Kāśī

FAQs

Śiva as Mṛtyuñjaya and Mahākāla is supreme over death and poison; devotion to him grants protection and grace.

Mahākāla is especially resonant with Kāśī’s Śaiva identity (and also Ujjain in wider tradition), here within the Kāśīkhaṇḍa frame.

Propitiation/worship (samārādhana) of Mṛtyuñjaya—implying japa, stotra, and pūjā as the means.