Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Purva Ardha›Adhyaya 11›Shloka 43
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 43

Devanagari script

विद्याजातं समस्तं च साक्षिमात्राद्गुरोर्मुखात् । विनयादिगुणानाविष्कुर्वञ्जग्राह शक्तिमान्

Transliteration

vidyājātaṃ samastaṃ ca sākṣimātrādgurormukhāt | vinayādiguṇānāviṣkurvañjagrāha śaktimān

Translation

جو کچھ بھی علم حاصل کرنا تھا، وہ سب اس نے گرو کے دہنِ مبارک سے براہِ راست یوں پایا گویا محض گواہ بن کر سن رہا ہو۔ اور باصلاحیت ہوتے ہوئے بھی وہ انکساری وغیرہ جیسے اوصاف ظاہر کرتا ہوا اسے اپنے اندر سمو لیتا گیا۔

Word by Word
विद्याजातम्the whole body of learning acquired
विद्याजातम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविद्या + जात (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (विद्यायाः जातम्—‘समुदाय/सम्पत्ति’)
समस्तम्entire, complete
समस्तम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमस्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘विद्याजातम्’ विशेषण
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
साक्षिमात्रात्only by witnessing (i.e., merely by listening/observing)
साक्षिमात्रात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootसाक्षि + मात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; तत्पुरुष (साक्षिणः मात्रम्—‘केवलं साक्षित्वम्’)
गुरोःof the teacher
गुरोः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
मुखात्from the mouth
मुखात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन
विनयादिगुणान्qualities such as humility
विनयादिगुणान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविनय + आदि + गुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुष (विनय-आदि-गुणाः)
आविष्कुर्वन्manifesting, displaying
आविष्कुर्वन्:
Kriya-viśeṣaṇa (Concomitant action)
TypeVerb
Rootआविष् + कृ (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समकालिक क्रिया (while manifesting)
जग्राहreceived, grasped
जग्राह:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
शक्तिमान्capable, powerful
शक्तिमान्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशक्तिमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृ-विशेषण
Speaker

Gaṇas (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A serene guru teaching, the student seated lower with folded hands, eyes attentive; knowledge depicted as a subtle radiance flowing from the guru’s mouth to the student’s heart; symbols of humility—simple dress, lowered gaze, service implements.

Characters & Entities
G
Guru

FAQs

Knowledge bears fruit when received through reverence and humility; vinaya is presented as the hallmark of true learning.

No specific site is named; the verse contributes to dharma-education themes within the Kāśīkhaṇḍa.

No ritual is prescribed; it describes the ideal transmission of knowledge in the guru–śiṣya tradition.

←Previous Verse
Next Verse→