Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 94

Devanagari script

व्याघ्रेश्वरं वराहेशं व्यासेशं वृषभध्वजम् । वरुणेशं विधीशं वा वसिष्ठेशं शनीश्वरम्

Transliteration

vyāghreśvaraṃ varāheśaṃ vyāseśaṃ vṛṣabhadhvajam | varuṇeśaṃ vidhīśaṃ vā vasiṣṭheśaṃ śanīśvaram

Translation

(عابد) ویاغھریشور، وراہیش، ویاسیش، بیل کے جھنڈے والے رب، ورُنیِش یا ودھیش؛ نیز وسیِشٹھیش اور شنیِشور کی بھی عبادت کر سکتا ہے۔

Word by Word

• व्याघ्रेश्वरम्: Lord of the tiger (name/epithet of Śiva)
• व्याघ्रेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्याघ्र + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (व्याघ्रस्य ईश्वरः)

• वराहेशम्: Lord of the boar (Varāheśa)
• वराहेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वराह + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वराहस्य ईशः)

• व्यासेशम्: Lord of Vyāsa / Vyāseśa
• व्यासेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्यास + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (व्यासस्य ईशः)

• वृषभध्वजम्: He whose banner is the bull (Śiva)
• वृषभध्वजम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृषभ + ध्वज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वृषभस्य ध्वजः)

• वरुणेशम्: Varuṇeśa (lord associated with Varuṇa)
• वरुणेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वरुण + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वरुणस्य ईशः)

• विधीशम्: Lord of Brahmā / Vidhīśa
• विधीशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विधि + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विधेः/ब्रह्मणः ईशः)

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक-निपात (or)

• वसिष्ठेशम्: Vasiṣṭheśa
• वसिष्ठेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वसिष्ठ + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वसिष्ठस्य ईशः)

• शनीश्वरम्: Śanīśvara (lord associated with Saturn)
• शनीश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शनि + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शनैः/शनैश्चरस्य ईश्वरः)

Speaker

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-liṅga-samūha (named liṅgas listed)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim in Kāśī moves from shrine to shrine, each liṅga marked by its distinctive emblematic association (tiger/boar/sage/bull-banner), with temple lamps and Gaṅgā’s presence implied.

Characters & Entities

• Vyāghreśvara
• Varāheśa
• Vyāseśa
• Śiva (Vṛṣabhadhvaja)
• Varuṇeśa
• Vidhīśa
• Vasiṣṭha
• Vasiṣṭheśa
• Śanīśvara
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī is shown as embracing sages, deities, and even graha-devatās through Śiva-forms—suggesting all cosmic forces are reconciled in Śiva’s kṣetra.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī, via multiple īśvara-shrines including Śanīśvara and Varuṇeśa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit prescription; the list supports pilgrimage worship, including graha-related devotion at Śanīśvara.