Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 33

Devanagari script

जठराग्निविवृद्ध्यै यो दद्यादाग्नेयमौषधम् । मंदाग्नये स पुण्यात्मा वह्निलोके वसेच्चिरम्

Transliteration

jaṭharāgnivivṛddhyai yo dadyādāgneyamauṣadham | maṃdāgnaye sa puṇyātmā vahniloke vasecciram

Translation

جو شخص جٹھراگنی کو بڑھانے کے لیے کمزور ہاضمے والے کو آگنیہ دوا عطا کرے—وہ نیک روح وہنی (اگنی) کے لوک میں دیر تک قیام کرتا ہے۔

Word by Word

• जठराग्निविवृद्ध्यै: for increasing digestive fire
• जठराग्निविवृद्ध्यै: Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: जठर (प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक) + विवृद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान/प्रयोजन), एकवचन; तत्पुरुषः (जठराग्नेः विवृद्धिः)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• दद्यात्: should give
• दद्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• आग्नेयम्: fiery, pertaining to Agni
• आग्नेयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: आग्नेय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (औषधम् इति)

• औषधम्: medicine, herb
• औषधम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: औषध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• मन्दाग्नये: to one with weak digestion / for weak digestive fire
• मन्दाग्नये: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: मन्द (प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन; कर्मधारयः (मन्दः अग्निः)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• पुण्यात्मा: a virtuous-souled person
• पुण्यात्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (पुण्यः आत्मा यस्य)

• वह्निलोके: in the world of Vahni (Agni)
• वह्निलोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वह्निलोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वह्नेः लोकः)

• वसेत्: should dwell
• वसेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• चिरम्: for a long time
• चिरम्: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: चिरम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Visual Art Cues

Scene: A compassionate donor offers a small bowl of herbal preparation to a frail person; behind them a gentle flame symbolizes jaṭharāgni; the recipient’s complexion brightens, suggesting restored vitality.

Characters & Entities

• Agni
• Vahni

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Supporting another’s wellbeing—especially restoring ‘agni’ (vital fire)—is treated as sacred charity with lasting spiritual fruit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kāśīkhaṇḍa situates this teaching within the glory of Kāśī’s dharmic culture.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dāna (charitable giving) of āgneyauṣadha—medicine that kindles digestion—to one suffering from weak agni.