Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 12

Devanagari script

अनिलालोल कंकोल वल्लीहल्ली सकायितम् । लवलीलवलीलाभिर्लास्यलीलालयं किल

Transliteration

anilālola kaṃkola vallīhallī sakāyitam | lavalīlavalīlābhirlāsyalīlālayaṃ kila

Translation

ہوا کے جھونکوں سے جھولتی کنگکول کی بیلیں اور لپٹتی لَتائیں گویا لہرا کر ایک دوسرے سے بغلگیر ہوں؛ لَوَلی اور شوخ کونپلوں کے ساتھ یہ واقعی رقصِ لطف کا آستانہ معلوم ہوتا ہے۔

Word by Word

• अनिलालोल: swaying in the wind
• अनिलालोल: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अनिलालोल (प्रातिपदिक) = अनिल + आलोल
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter, nom/acc sg); कर्मधारय—अनिलेन आलोलः (wind-swayed)

• कंकोल: kankola (a fragrant plant/berry)
• कंकोल: Sambandha (Apposition)
• Type: Noun
• Root: कंकोल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (masculine, nom/acc sg)

• वल्ली: creeper
• वल्ली: Sambandha (Apposition)
• Type: Noun
• Root: वल्ली (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (feminine, nom/acc sg)

• हल्ली: hallī (a creeper/plant name)
• हल्ली: Sambandha (Apposition)
• Type: Noun
• Root: हल्ली (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (feminine, nom/acc sg)

• सकायितम्: made companion-like / made friendly
• सकायितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: स√काय् (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘सकायित’ = सखायित/सकायित (मित्रवत् कृतम्/सहचरवत्)

• लवलीलवलीलाभिः: by lavalī and lavalīlā (plants)
• लवलीलवलीलाभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: लवली-लवलीला (प्रातिपदिक) = लवली + लवलीला
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (feminine, instrumental plural); द्वन्द्व—लवली च लवलीला च (two plant-names)

• लास्यलीलालयम्: a dwelling of playful dance
• लास्यलीलालयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लास्य-लीला-आलय (प्रातिपदिक) = लास्य + लीला + आलय
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter, nom/acc sg); समासः—लास्यस्य लीला इति षष्ठी-तत्पुरुष + आलयः (लीलायाः आलयः)

• किल: indeed, as is said
• किल: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: किल (अव्यय)
• Form: निश्चय/प्रसिद्ध्यर्थक-अव्यय (particle: indeed, it is said)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Wind animates kaṅkola creepers and intertwined vines; lavalī tendrils curl like dancers’ arms; the whole grove appears as a graceful dance pavilion.

Characters & Entities

• Kāśī
• anila (wind)
• kaṅkola
• vines/creepers

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In a sacred kṣetra, even natural motion is perceived as līlā—beauty becomes a sign of divine presence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī’s sacred woodland/grove areas within the Kāśī-khaṇḍa description.

What ritualistic prescription is mentioned?

None stated in this verse.