Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 37

Devanagari script

दशाम्युज्जीवयैनं त्वं समर्थोऽस्ति ततो भवान् । इतीरयित्वा तं वृक्षमदशत्तक्षकस्तदा

Transliteration

daśāmyujjīvayainaṃ tvaṃ samartho'sti tato bhavān | itīrayitvā taṃ vṛkṣamadaśattakṣakastadā

Translation

میں اسے کاٹوں گا—اگر تم قادر ہو تو اسے پھر زندہ کر دو؛ تب تمہاری اہلیت ثابت ہو جائے گی۔ یہ کہہ کر تکشک نے اسی وقت اس درخت کو ڈس لیا۔

Word by Word

• दशामि: I bite
• दशामि: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दंश्/दश् (धातु)
• Form: लट्-लकार (present), उत्तमपुरुष, एकवचन

• उज्जीवय: revive (him/it)!
• उज्जीवय: Kriya (Command/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: उत्+जीव् (धातु) + णिच् (causative)
• Form: लोट्-लकार (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; णिजन्त (causative)

• एनम्: him/this one
• एनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद्/इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• समर्थः: capable
• समर्थः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: समर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम्

• अस्ति: is
• अस्ति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन

• ततः: therefore
• ततः: Hetu (Reason marker/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: हेतुवाचक/तस्मात्-अर्थे अव्यय (therefore/from that)

• भवान्: you (sir)
• भवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; आदरार्थ-प्रयोग (honorific pronoun)

• इति: thus
• इति: Discourse marker
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यन्त-निपात (quotative particle)

• ईरयित्वा: having said
• ईरयित्वा: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: ईरय् (धातु, causative of √ईर/इर् ‘to utter/impel’) + क्त्वा
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक-क्रिया (having said/uttered)

• तम्: that
• तम्: Karma (Object determiner)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम; विशेषणम्

• वृक्षम्: tree
• वृक्षम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• अदशत्: bit
• अदशत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दंश्/दश् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन

• तक्षकः: Takṣaka (the serpent)
• तक्षकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तक्षक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

Speaker

Narrator (with quoted speech of Takṣaka)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Setukṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Takṣaka declares he will bite the banyan; the moment of strike: hood expanded, fangs bared, a visible aura of fiery poison; Kāśyapa poised with mantra-ready composure.

Characters & Entities

• Takṣaka
• Kāśyapa
• Vaṭa (banyan tree)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma-teachings often use tests to reveal truth; real capability is shown by restoring life and order, not by causing harm.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Setu/Rāmeśvara remains the larger Māhātmya setting; this is a narrative illustration within that sacred frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

No; the verse depicts an event (a test) rather than a ritual instruction.