Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 39

Devanagari script

अनुजानीहि मां गन्तुं त्रिदिवं विष्णुवल्लभ । भार्या मे परिशोचंति विरहातुरचेतसः

Transliteration

anujānīhi māṃ gantuṃ tridivaṃ viṣṇuvallabha | bhāryā me pariśocaṃti virahāturacetasaḥ

Translation

“اے وِشنو کے محبوب! مجھے تریدِو (سورگ) جانے کی اجازت دیجیے۔ میری بیویاں جدائی سے بے قرار دلوں کے ساتھ میرے لیے غمگین ہیں۔”

Word by Word

• अनुजानीहि: permit (me)
• अनुजानीहि: Kriya (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: √ज्ञा (धातु) + अनु- (उपसर्ग); caus./denom sense ‘anujñā’
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद

• माम्: me
• माम्: Karman (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• गन्तुम्: to go
• गन्तुम्: Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु) + तुमुन् (infinitive)
• Form: तुमुनन्त (infinitive), प्रयोजनार्थ (purpose)

• त्रिदिवम्: to heaven
• त्रिदिवम्: Karman (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: त्रि + दिव (प्रातिपदिकौ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (त्रयाणां दिवां समाहारः = heaven)

• विष्णुवल्लभ: O beloved of Viṣṇu
• विष्णुवल्लभ: Sambodhana (सम्बोधन/Address)
• Type: Noun
• Root: विष्णु + वल्लभ (प्रातिपदिकौ)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (विष्णोः वल्लभः = beloved of Viṣṇu)

• भार्याः: wives
• भार्याः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• मे: my
• मे: Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• परिशोचन्ति: lament
• परिशोचन्ति: Kriya (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: √शुच् (धातु) + परि- (उपसर्ग)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• विरहातुरचेतसः: whose minds are pained by separation
• विरहातुरचेतसः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: विरह + आतुर + चेतस् (प्रातिपदिकानि)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (विरहेण आतुरं चेतः येषाम् = whose minds are distressed by separation); विशेषण (भार्याः)

Speaker

Durdama

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Setu (Setubandha/Rāmeśvara-kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Durdama, hands folded, looks upward toward the radiant Sudarśana, requesting leave to ascend; behind him, faintly shown, wives lament in separation, emphasizing human tenderness within sacred drama.

Characters & Entities

• Durdama
• Sudarśana
• Viṣṇu
• Tridiva (heaven)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A purified person seeks divine sanction and remains mindful of responsibilities and relationships, even while moving toward higher realms.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The request occurs within the Dharmatīrtha-centered Setu-khaṇḍa narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse expresses anujñā (seeking permission) as a dharmic attitude rather than a formal ritual.