Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 93

Devanagari script

स्वचक्रं प्रेषयामास भक्तरक्षणकारणात् । प्रेरितं विष्णुचक्रं तद्विष्णुना प्रभविष्णुना

Transliteration

svacakraṃ preṣayāmāsa bhaktarakṣaṇakāraṇāt | preritaṃ viṣṇucakraṃ tadviṣṇunā prabhaviṣṇunā

Translation

اپنے بھکت کی حفاظت کے لیے اُس نے اپنا چکر روانہ کیا۔ وہ وشنو کا چکر، خود وشنو—سراسر قادرِ مطلق—نے حرکت میں ڈالا۔

Word by Word

• स्वचक्रम्: his own discus
• स्वचक्रम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व-चक्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन — Accusative singular; समासः स्वस्य चक्रम्

• प्रेषयामास: sent/dispatched
• प्रेषयामास: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-इष्/इष् (धातु) caus. प्रेषय (णिच्)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/परिपूर्णभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन — Perfect, 3rd person singular

• भक्तरक्षणकारणात्: because of protecting devotees
• भक्तरक्षणकारणात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: भक्त-रक्षण-कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5/अपादान), एकवचन — Ablative singular; समासः भक्तानां रक्षणस्य कारणम्

• प्रेरितम्: sent/impelled
• प्रेरितम्: Karman (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र-ईर्/इर् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Nom./Acc. singular; कर्मणि-भूतकृदन्त (PPP)

• विष्णुचक्रम्: Viṣṇu’s discus
• विष्णुचक्रम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विष्णु-चक्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Nom./Acc. singular; समासः विष्णोः चक्रम्

• तत्: that
• तत्: Anaphora (Referent/अन्वय)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Nom./Acc. singular

• विष्णुना: by Viṣṇu
• विष्णुना: Kartr̥ (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3/करण), एकवचन — Instrumental singular

• प्रभविष्णुना: by the mighty Viṣṇu
• प्रभविष्णुना: Kartr̥ (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: प्रभु-विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3/करण), एकवचन — Instrumental singular; समासः प्रभुः (समर्थः) विष्णुः

Speaker

Sūta (narrator, deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmapuṣkariṇī (destination implied)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: Viṣṇu releases Sudarśana: a radiant spinning disc with serrated edges, encircled by flames and light-rings, streaking across the sky toward the earthly tīrtha; the devotee below is still in prayer.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Sudarśana Cakra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine protection is depicted as active and immediate—God acts decisively for the devotee’s safety.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Setukṣetra, where the Sudarśana episode unfolds in the Setukhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the focus is on divine intervention arising from devotion.