Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 85

Devanagari script

भुक्तिमुक्तिप्रदं पुंसां सर्वशापविमोक्षदम् । अस्ति तीर्थं भवांस्तत्र गच्छस्व त्वरया नृप

Transliteration

bhuktimuktipradaṃ puṃsāṃ sarvaśāpavimokṣadam | asti tīrthaṃ bhavāṃstatra gacchasva tvarayā nṛpa

Translation

اے راجا! وہاں ایک تیرتھ ہے جو لوگوں کو بھوگ بھی دیتا ہے اور مکتی بھی، اور ہر شاپ سے رہائی بخشتا ہے۔ جلدی وہاں روانہ ہو۔

Word by Word

• भुक्ति-मुक्ति-प्रदम्: granting enjoyment and liberation
• भुक्ति-मुक्ति-प्रदम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भुक्ति (प्रातिपदिक) + मुक्ति (प्रातिपदिक) + प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः — ‘giver of enjoyment and liberation’ (qualifying tīrtha)

• पुंसाम्: of men, for people
• पुंसाम्: Shashthi-Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पुम्स् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन

• सर्व-शाप-विमोक्षदम्: removing all curses
• सर्व-शाप-विमोक्षदम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + शाप (प्रातिपदिक) + विमोक्षद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः — ‘giver of release from all curses’

• अस्ति: there is
• अस्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, एकवचन; परस्मैपदम्

• तीर्थम्: a tīrtha
• तीर्थम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• भवान्: you (honored)
• भवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; आदरार्थक-प्रयोगः (honorific ‘you’)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (adverb of place)

• गच्छस्व: go
• गच्छस्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचन; आत्मनेपदम्

• त्वरया: with haste
• त्वरया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: त्वरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करणवाचक

• नृप: O king
• नृप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन

Speaker

Unspecified (advisor/instructor speaking to a king, likely Purūravas in this episode)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sādhyāmṛta

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: nṛpa (king)

Visual Art Cues

Scene: A counselor-sage addressing a king, pointing toward the southern sea; in the distance, the shining tīrtha on a hill by the ocean, suggesting urgency and destiny.

Characters & Entities

• Sādhyāmṛta Tīrtha
• Nṛpa (King)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic tīrthas are upheld as places where Dharma yields both life-supporting welfare (bhukti) and the highest aim (mukti).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Sādhyāmṛta Tīrtha, famed for granting bhukti, mukti, and freedom from curses.

What ritualistic prescription is mentioned?

An instruction to go to the tīrtha; the implied practice is tīrtha-sevā culminating in snāna (ritual bathing).