Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 62

Devanagari script

एतत्तीर्थसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति । एतद्वः कथितं विप्रा लक्ष्मीतीर्थस्य वैभवम्

Transliteration

etattīrthasamaṃ tīrthaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati | etadvaḥ kathitaṃ viprā lakṣmītīrthasya vaibhavam

Translation

اس تیرتھ کے برابر کوئی تیرتھ نہ پہلے کبھی ہوا ہے اور نہ آئندہ ہوگا۔ اے وِپرو (برہمنو)، لکشمی تیرتھ کی عظمت تمہیں یوں بیان کی گئی ہے۔

Word by Word

• etat: this
• etat: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: etad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम-विशेषण

• tīrtha-samam: equal to (any) tīrtha
• tīrtha-samam: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: tīrtha (प्रातिपदिक) + sama (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण, ‘तीर्थेन समम्’ (तृतीया-तत्पुरुष)

• tīrtham: pilgrimage place
• tīrtham: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: tīrtha (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• na: not
• na: Pratiṣedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: na (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात

• bhūtam: (has) been; past
• bhūtam: Viśeṣaṇa (Predicate qualifier)
• Type: Adjective
• Root: bhūta (प्रातिपदिक; भू-धातोः क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, ‘भूत’ = गत/अतीत

• na: not
• na: Pratiṣedha
• Type: Indeclinable
• Root: na (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात

• bhaviṣyati: will be
• bhaviṣyati: Kriyā (Predicate)
• Type: Verb
• Root: bhū (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘भविष्यति’ = भविष्यत्कालवाचक-प्रयोग (भविष्यदर्थे वर्तमान)

• etat: this
• etat: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: etad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• vaḥ: to you; for you
• vaḥ: Sampradāna/Ṣaṣṭhī (to you/for you; or of you)
• Type: Noun
• Root: yusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम (enclitic)

• kathitam: has been told
• kathitam: Kriyā (Predicate; passive/periphrastic)
• Type: Verb
• Root: kath (धातु) + kta (प्रत्यय) → kathita (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; कर्मणि-भावे ‘कथितम्’ = ‘(मया) उक्तम्’

• viprāḥ: O brahmins
• viprāḥ: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: vipra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; संबोधनार्थे प्रथमा (हे विप्राः)

• lakṣmī-tīrthasya: of Lakṣmī-tīrtha
• lakṣmī-tīrthasya: Ṣaṣṭhī-sambandha
• Type: Noun
• Root: lakṣmī (प्रातिपदिक) + tīrtha (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/उपपद-समास (लक्ष्म्याः तीर्थम्)

• vaibhavam: glory; greatness
• vaibhavam: Karma (Object/apposition)
• Type: Noun
• Root: vaibhava (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

Speaker

Sūta (implied, addressing the sages/brāhmaṇas)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Lakṣmītīrtha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: viprāḥ (brāhmaṇas)

Visual Art Cues

Scene: A sage-narrator proclaims to assembled brāhmaṇas that Lakṣmītīrtha is unequaled; the tīrtha is shown glowing, with lotus and śrī symbols hovering above the waters.

Characters & Entities

• Lakṣmītīrtha
• Viprāḥ (brāhmaṇas/sages)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇic method of teaching magnifies faith by declaring a tīrtha’s unique, incomparable sanctity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Lakṣmītīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; this is a concluding proclamation of the tīrtha’s vaibhava (greatness).