Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 2

Devanagari script

यंयं कामं समुद्दिश्य लक्ष्मीतीर्थे द्विजोत्तमाः । स्नानं समाचरेन्मर्त्यस्तंतं कामं समश्नुते

Transliteration

yaṃyaṃ kāmaṃ samuddiśya lakṣmītīrthe dvijottamāḥ | snānaṃ samācarenmartyastaṃtaṃ kāmaṃ samaśnute

Translation

اے برہمنوں میں برتر! جو فانی انسان لکشمی تیرتھ میں جس جس خواہش کو دل میں باندھ کر اشنان کرتا ہے، وہ اسی خواہش کو ضرور پا لیتا ہے۔

Word by Word

• यम्: which
• यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम

• यम्: whichever
• यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; पुनरुक्ति (yaṃ yaṃ = whichever)

• कामम्: desire
• कामम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• समुद्दिश्य: intending/aiming at
• समुद्दिश्य: Kriya (पूर्वक्रिया/पूर्वकर्म)
• Type: Verb
• Root: सम् + उद् + दिश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); धातुः दिश् (निर्देशे) उपसर्गाः सम्-उद्

• लक्ष्मीतीर्थे: at Lakṣmī-tīrtha
• लक्ष्मीतीर्थे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मी (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (लक्ष्म्याः तीर्थे)

• द्विजोत्तमाः: best of the twice-born (brāhmaṇas)
• द्विजोत्तमाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुषः (द्विजेषु उत्तमाः)

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• समाचरेत्: should perform
• समाचरेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + चर् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; धातुः चर् (आचरणे/गत्यर्थे) उपसर्गाः सम्-आ

• मर्त्यः: a mortal
• मर्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• तम्: that
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; अनुवादक-सर्वनाम

• तम्: that very
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; पुनरुक्ति (taṃ taṃ = that very)

• कामम्: desire
• कामम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• समश्नुते: attains
• समश्नुते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + अश् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; धातुः अश् (व्याप्तौ/अश्नुते=प्राप्नोति) उपसर्गः सम्

Speaker

Sūta (continuing instruction)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Lakṣmī-tīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Dwijottamas (addressed) / Naimiṣāraṇya sages

Visual Art Cues

Scene: A bright, auspicious bathing spot named for Lakṣmī; lotuses on the water; devotees offer flowers and coins/grain; a symbolic presence of Lakṣmī (lotus, elephants, śrī-vatsa motifs) hovers in the composition.

Characters & Entities

• Lakṣmī-tīrtha
• Dvijas (addressed)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Right intention (saṅkalpa) joined with tīrtha-snānā is portrayed as spiritually efficacious and fruit-bearing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Lakṣmī-tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform snāna at Lakṣmī-tīrtha with a stated intention/desire.